zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów cz. I – art. 9 i 10 ustawy o VAT

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów musi się odbywać za wynagrodzeniem, a strona transakcji powinna być zarejestrowana jako podatnik UE.

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów (WNT) zaistniało w naszym systemie prawnym, podobnie jak i wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów (WDT), w związku z wejściem Polski do Unii Europejskiej i wynikającym z tego faktu wyeliminowaniem wewnętrznych granic celnych w obrocie towarowym pomiędzy państwami członkowskimi. Czynności tej, wynikającej z katalogu określonego w art. 5 ustawy o VAT jako kolejnej podlegającej VAT, dotyczy art. 9 i 10 ustawy o VAT.

Warto przypomnieć, że wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów jako odrębna czynność opodatkowana VAT pojawiło się w VI Dyrektywie, kiedy powstała Unia Europejska, w którą przekształciła się Europejska Wspólnota Gospodarcza na początku lat 90. XX wieku. Genezą ustanowienia WNT i WDT było to, że wprawdzie kraje UE zdecydowały się utworzyć jednolity rynek wewnętrzny, jednak nie dojrzały jeszcze do tego, żeby wprowadzić tzw. docelowy model VAT (czyli taki, że np. od polskiego VAT należnego odliczać można bezpośrednio na deklaracji VAT naliczony wynikający z faktur zapłaconych np. w Hiszpanii). Stąd też powstała konieczność wykreowania dodatkowej czynności, która umożliwiałaby naliczenie VAT w sposób podobny do naliczania tego podatku w przypadku importu towarów. W porównaniu z importem towarów bezsprzeczną zaletą nowej konstrukcji jest brak wpływu na płynność finansową sprowadzającego towar - rozliczenie podatku, przy założeniu możliwości pełnej odliczalności podatku naliczonego przez nabywającego, dokonywane jest bowiem wyłącznie w deklaracji VAT-7. Tak więc nie ma w ogóle potrzeby realizowania przy WNT wpłaty VAT do żadnego urzędu, by go dopiero później odzyskiwać w formie podatku naliczonego. Wadą zaś są bez wątpienia stopień skomplikowania oraz znaczące obciążenia administracyjne dla każdego z podatników związane z rozliczeniem WNT. Przyjrzyjmy się poszczególnym przepisom.

WYNAGRODZENIE I MIEJSCE WNT
Aby wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów wywoływało skutki podatkowe, zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT muszą być spełnione następujące dwa warunki:
  • wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów musi się odbywać za wynagrodzeniem, oraz
  • wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów musi się odbywać na terytorium Polski.
    Nie jest zatem wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów darmowa ich wysyłka od włoskiego dostawcy (o sposobie rozumienia pojęcia "wynagrodzenie" pisałem szerzej w komentarzu do art. 8 ustawy o VAT w poprzednim numerze). Oczywiście należy sobie zdawać sprawę, że zagraniczny dostawca musiał w swoim kraju najpewniej naliczyć VAT analogicznie jak w przypadku darowizny dla osoby z tego samego kraju. Jeśli zgodnie z art. 25 i 26 ustawy o VAT wyniknie nam inny niż Polska kraj, gdzie ma miejsce WNT, to również nie ma podstaw do stosowania polskiego VAT przy rozliczaniu WNT. Jeżeli więc polski podatnik nabywa towary, które są przemieszczane z Niemiec do Czech, to zasadniczo nie ma tutaj polskiego WNT, chyba że zachodzą przesłanki do opodatkowania, o których stanowi art. 25 ustawy o VAT.

    ROZPORZĄDZANIE JAK WŁAŚCICIEL
    Przechodząc już bezpośrednio do analizy przepisów art. 9 ustawy o VAT, zwróćmy uwagę na dwa dalsze warunki niezbędne do stwierdzenia czynności opodatkowanej VAT, jaką jest wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, tzn.:
    • nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel przemieszczanymi towarami,
    • wysyłka lub transport towarów z państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki na terytorium innego państwa członkowskiego.
      Pierwszy warunek jest oczywiście analogiczny do warunku dotyczącego dostawy towarów, o którym mowa w art. 7 ustawy o VAT. Nie ma więc potrzeby szerzej nad tym warunkiem się tu rozwodzić, warto jedynie wskazać, że chodzi o faktyczne władztwo nad towarami (jest to pojęcie szersze od własności). Co do drugiego z warunków jedno jest pewne: towar musi zostać przemieszczony przez granicę wewnętrzną Unii Europejskiej i w zasadzie zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o VAT krajem, w którym powinno się rozliczyć wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, jest kraj docelowego przemieszczenia tego towaru (pewne szczególne sytuacje omówimy, analizując art. 25 ustawy o VAT). Przez pojęcie granicy wewnętrznej UE należy rozumieć także przemieszczenie towarów z Grecji do Węgier przez terytorium krajów poza UE, np. Bułgarii i Rumunii, które jeszcze nie są członkami Wspólnoty (pod warunkiem oczywiście, że przemieszczane towary nie utracą statusu towarów wspólnotowych). Nie jest również ważne, kto transportuje towary; może to być dostawca, nabywca lub osoba trzecia.

      STATUS NABYWCY A WNT
      W przypadku nowych środków transportu (których katalog określa załącznik nr 1 do ustawy o VAT) nie jest ważne, kto nabywa towary - zawsze w takim przypadku będziemy mieli do czynienia z wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów. Inne wyłączenia podmiotowe określone są w omówionym dalej art. 10 ustawy o VAT. W pozostałych przypadkach do zaistnienia wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów konieczne jest, aby: w towary były nabywane przez:
      a) podatnika VAT polskiego lub podatnika VAT z innego kraju UE w związku z wykonywanymi przez ten podmiot czynnościami opodatkowanymi, lub
      b) osobę prawną niebędącą takim podatnikiem, oraz w dokonującym dostawy był podatnik VAT polski lub z innego kraju UE.


      TO WARTO WIEDZIEĆ
      Nie jest wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów sytuacja, gdy osoba fizyczna z Polski dla swoich prywatnych celów kupuje w Niemczech sprzęt RTV. Podobnie nie jest wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów sytuacja, gdy polski podatnik VAT kupuje od słowackiego ministerstwa używany sprzęt biurowy, który ministerstwo to postanowiło zbyć w związku z wymianą na nowy.

      KIEDY WNT NIE WYSTĘPUJE
      Artykuł 10 ustawy o VAT reguluje przypadki wyłączeń z ogólnej zasady dotyczącej zaistnienia wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. Pierwsze z tych wyłączeń odnosi się do towarów, które zostały wymienione w art. 45 ust. 1 pkt 9, art. 80, art. 83 ust. 1 pkt 1, 3, 6, 10 i 18 ustawy o VAT, czyli w szczególności do regulowanego umowami międzynarodowymi zawartymi przez Polskę: przemieszczenia towarów w ramach procedur NATO oraz przemieszczenia towarów dla przedstawicielstw dyplomatycznych i konsularnych. Inne przypadki, gdy nie występuje WNT, dotyczą przemieszczenia przez wewnętrzną granicę UE niektórych towarów ujętych w art. 83 ustawy o VAT: środków transportu morskiego i rybołówstwa morskiego, części do tych środków oraz towarów służących ich zaopatrzeniu, środków transportu lotniczego używanych w lotnictwie cywilnym do wykonywania głównie transportu międzynarodowego, o masie własnej przekraczającej 12 ton oraz towarów służących zaopatrzeniu tych środków. w Przykład Jeśli polski armator morski zamówi w Niemczech części do statku morskiego stojącego w porcie w Gdyni, to nie jest on obowiązany do rozliczania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w związku z przywozem tych towarów do Polski. Nie oznacza to jednak konieczności płacenia od tych części VAT w kraju, skąd je dostarczono, bo co do zasady wszystkie kraje UE stosują w przypadku takich dostaw stawkę 0 proc. VAT.


      LIMIT DO 10 000 EURO
      Ustawodawca zdecydował również, aby w sytuacji, gdy całkowita wartość wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (liczona na podstawie kwot netto) nie przekracza w trakcie roku kalendarzowego kwoty w złotych odpowiadającej 10 000 euro (ogłaszanej co rok przez ministra finansów w rozporządzeniu), określone podmioty, tzn.:
      • rolnicy ryczałtowi,
      • podatnicy, którzy wykonują jedynie czynności inne niż opodatkowane VAT i którym nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę VAT naliczonego przy nabyciu towarów i usług (np. polski piosenkarz mieszkający w Polsce blisko granicy z Czechami i dający koncerty wyłącznie w Czechach),
      • podatnicy, którzy korzystają ze zwolnienia podmiotowego z VAT dla najmniejszych podatników - tzn. z tytułu nieprzekraczania 10 000 euro obrotu, zgodnie z art. 113 ust. 1 i 9 ustawy o VAT,
      • osoby prawne niebędące podatnikami VAT (np. instytucje publiczne)
        - nie musiały rozliczać wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. Nie oznacza to zbytniej preferencji, bo zasadniczo przepisy innych krajów UE uwzględniają w takich przypadkach konieczność opodatkowania dostaw w tych krajach według stawek stosowanych w obrocie wewnątrz danego kraju.

        WAŻNE
        Warunek nieprzekraczania obrotu w wysokości 10 000 euro dotyczy również, zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy o VAT, poprzedniego roku kalendarzowego (przepisy ustawy o VAT stanowią wprawdzie wszędzie o roku podatkowym, warto jednak pamiętać, że zgodnie z Ordynacją podatkową, w sytuacji gdy przepisy wprost nie wprowadzają oddzielnego sposobu liczenia roku podatkowego, rokiem podatkowym jest zawsze rok kalendarzowy). Ponadto warto podkreślić, że powyższym zwolnieniem nie mogą być objęte nowe środki transportu i wyroby akcyzowe zharmonizowane, czyli paliwa, wyroby tytoniowe i alkohol.

        LUSTRZANE WYŁĄCZENIE
        Założeniem wspólnotowego systemu VAT jest dążenie do jednokrotnego obciążania tym podatkiem w sensie ekonomicznym wszelkich transakcji, w tym również wewnątrzwspólnotowych. Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT, jeśli ciężar VAT został poniesiony przez zagranicznego dostawcę, to nie nalicza się w Polsce VAT z tytułu WNT. Przykładowo, jeśli dany holenderski dostawca jest podatnikiem zwolnionym w Holandii podmiotowo z VAT i w konsekwencji nie ma on możliwości zastosowania przy swojej dostawie towarów do Polski stawki 0 proc., lecz musi stosować zwolnienie, to poniesiony już został ciężar VAT w postaci nieodliczalnego holenderskiego podatku naliczonego, więc nie ma konieczności naliczania VAT od WNT.


        TO WARTO WIEDZIEĆ
        Omawiane wyłączenie nie wszystkim podatnikom może odpowiadać, gdyż na przykład nie chcą ponosić kosztu zagranicznego podatku (zwrot bezpośredni takiego podatku w oparciu o przepisy VIII Dyrektywy jest w niektórych krajach bardzo długotrwały). Osoby te mają możliwość zgodnie z art. 10 ust. 6 ustawy o VAT złożyć pisemne oświadczenie do naczelnika urzędu skarbowego o wyborze stosowania mechanizmu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów Đ jako podatnicy zarejestrowani dla celów transakcji wewnątrzwspólnotowych będą one miały możliwość nabywania towarów z naliczoną przez zagranicznego dostawcę stawką VAT w wysokoćci 0 proc. Oświadczenie to składa się przed dokonaniem wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, od którego nabycia te mają byĆ rozliczane, i obowiązuje ono przez 2 kolejne lata, licząc od końca miesiąca, w którym zostało złożone.

        INSTALACJA LUB MONTAŻ W DOCELOWYM KRAJU UE
        Jeżeli dostarczane towary są w docelowym kraju UE montowane lub instalowane, to przemieszczenie takich towarów przez granicę wewnętrzną UE jest "niewidoczne" dla systemu VAT - nie powstaje ani WDT, ani WNT, a sama dostawa traktowana jest jako mająca miejsce na terenie kraju, gdzie odbywa się montaż lub instalacja. Taka sytuacja nie wpływa na prawo dostawcy do odliczenia podatku naliczonego - fakt wykonywania za granicą czynności podlegających co do zasady opodatkowaniu VAT jest przecież również przesłanką dokonania takiego odliczenia (zwrotu) na równi z przypadkiem wystawiania faktur z 0-proc. VAT, jak w przypadku WDT. Warto zwrócić uwagę, że takie przemieszczenia przez wewnętrzną granicę UE są natomiast widoczne dla systemu Intrastat, dlatego muszą być one raportowane w deklaracji Intrastat.


        Zbigniew Liptak
        doradca podatkowy współpracujący z Baker & McKenzie Doradztwo Podatkowe


        Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
        VAT i Akcyza
        WYBRANY NUMER: 9-10/2007
        DATA WYDANIA: 0000-00-00

        Pytania czytelników

        Czy korekta po dokonaniu aportu jest konieczna?
        Żona rolnika ryczałtowego podatnikiem VAT
        Procedura uproszczona w wewnątrz- wspólnotowych transakcjach trójstronnych
        Jaka stawka VAT na usługę w domu opieki społecznej
        Jednorazowa sprzedaż a obowiązek instalacji kasy fiskalnej
        Darowizna a VAT

        Ekspert wyjaśnia

        Użytkowanie a VAT
        Kolejna kasa
        Dwóch nabywców
        Interpretacje Ministra Finansów w sprawie VAT
        Księgowanie przychodów u vatowca

        Komentarze

        Eksport pośredni - obowiązki dokumentacyjne
        Posiłki profilaktyczne a VAT
        Praktyczne aspekty prowadzenia składów podatkowych
        Kupiłeś samochód na terytorium Wspólnoty - zażądaj zwrotu nadpłaconej akcyzy

        Poseł pyta - minister odpowiada

        Nie będzie nowego podatku od samochodów
        Wyższy limit dla taksówkarzy nie jest potrzebny

        Cykl - Opodatkowanie usług

        Użyczenia
        Zasady ogólne i transport krajowy (cz. 1)

        Aktualności

        Akcyza na węgiel i koks dopiero od 2012 roku
        Czy będą preferencyjne stawki VAT na książki?
        Urzędy nie powinny naliczać podatku
        Gigantyczne oszustwa dotyczące VAT w Unii Europejskiej

        Egzamin na doradcę podatkowego

        VAT - (25 i 26)

        Cykl - Leksykon

        Miejsce świadczenia usług - art. 27 ustawy o VAT (cz. 3)

        Cykl - Kompendium

        VATOTEKA miesiąca (2)
        Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
        Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



        Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Rynek Turystyczny