zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

VATOTEKA miesiąca (2)

Elżbieta Rogala
ekspert w dziedzinie VAT,
doświadczony wykładowca, autorka książek o tematyce podatkowej

Drodzy Czytelnicy!
Kontynuujemy cykl pt. VATOTEKA miesiąca, z podziałem na dwie części: PRO i KONTRA, które mają informować Państwa zarówno o korzystnych, jak i niekorzystnych rozstrzygnięciach w zakresie VAT.

Na szczególną uwagę zasługuje niedawne korzystne dla podatników VAT rozstrzygnięcie Pierwszego Śląskiego Urzędu Skarbowego w Sosnowcu, iż obowiązek ewidencjonowania z zastosowaniem kas rejestrujących nie dotyczy świadczeń nieodpłatnych, czyli niedokonywanych za wynagrodzeniem.

Także korzystnie dla podatników VAT orzekł NSA, uznając, że podatnik może ubiegać się o zwrot zapłaconego wcześniej nienależnie VAT od nieodpłatnego przekazania wyposażenia do ogródków piwnych ze swoim logo, gdyż pierwszoplanowa funkcja tego wyposażenia jest użytkowa, a nie reklamowa.

Natomiast zupełnym hitem roku - jak do tej pory - jest interpretacja Krajowej Informacji Podatkowej w sprawie enumeratywnego wyliczenia wydatków, które stanowią koszt reprezentacji, jak też wydatków, które tego kosztu nie stanowią (choć często w praktyce były mylone z wydatkami reprezentacyjnymi). A to oznacza, że te niereprezentacyjne wydatki są kosztami ogólnozakładowymi rozliczanymi na ogólnych zasadach. I znów tak jak poprzednio Izba Skarbowa w Kielcach (w ślad za odpowiedzią Ministra Finansów na interpelację poselską) wydała niekorzystne dla podatników tego podatku rozstrzygnięcie, stwierdzając, że podział gruntu rolnego na działki budowlane, z zamiarem odsprzedaży, oznacza działanie jako podatnik VAT w zakresie handlu działkami budowlanymi.

W tej sprawie niebawem zabierze głos także NSA w poszerzonym składzie siedmiu sędziów. Pytanie w tej sprawie już zostało do niego skierowane (sygn. akt I FSK 526/06).

Korzystne rozstrzygnięcia (PRO)

PRO: Nieodpłatna dostawa nie musi być rejestrowana w kasie rejestrującej. Obowiązek ewidencjonowania z zastosowaniem kas rejestrujących dotyczy wyłącznie świadczeń podlegających opodatkowaniu i dokonywanych za wynagrodzeniem. Choć art. 111 ust. 1 ustawy o VAT wskazuje na każdy rodzaj sprzedaży (w tym także na nieodpłatną dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 2), to ewidencjonowaniu podlega tylko obrót i kwoty podatku należnego, a obrotem zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy o VAT jest całość świadczenia należnego od nabywcy pomniejszona o podatek należny. Pierwszy Śląski Urząd Skarbowy w Sosnowcu (postanowienie z 14 lutego 2007 r.)

PRO: Otrzymanie bonu towarowego nie jest wynagrodzeniem za świadczoną usługę.

Jeżeli podatnik dokonuje zakupów towarów, i ich sprzedawcy w celu pozyskania i utrzymania nabywców stosują zachętę w postaci bonów towarowych o określonej wartości nabywczej, które nabywca otrzymuje po dokonaniu zakupów o odpowiedniej wartości w danym okresie (szczególnie po uzyskaniu wzrostu wartości zakupu w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego albo przekroczeniu wartości zakupu w danym miesiącu określonej przez sprzedawcę), to otrzymane bony nie stanowią wynagrodzenia za dodatkowo świadczone usługi na rzecz sprzedawcy towarów.

Nie powstaje zatem obowiązek wystawienia faktury i zapłaty należnego VAT. Bon jest jedynie dokumentem uprawniającym do zakupu towarów, zastępującym środki pieniężne, za które zwyczajowo nabywa się towary (usługi). Nie przysparza żadnych korzyści w momencie jego otrzymania, a dopiero w chwili jego realizacji, tj. w kolejnej transakcji, w której będzie wykorzystany jako forma zapłaty.

A więc dopiero realizacja bonu, czyli wydanie towaru lub wykonanie usługi będzie czynnością podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ale dla sprzedawcy towarów, a nie dla otrzymującego bon. Urząd Skarbowy Łódź-Polesie (postanowienie z 21 lutego 2007 r.); Pierwszy Urząd Skarbowy Łódź-Bałuty (postanowienie z 6 lutego 2007 r.)

PRO: Przebudowa szkoły na budynek mieszkalny jeszcze przed uzyskaniem pozwolenia na budowę jest już objęta preferencyjną stawką VAT 7 proc.

Jeżeli aktualnie budynek szkoły jest objęty projektem przebudowy na budynek mieszkalny, a roboty remontowo-budowlane są związane z przebudową nieużytkowanego dla celów dydaktycznych budynku szkoły na budynek mieszkalny (mieszkania komunalne), to mimo iż procedura uzyskania pozwolenia "na przebudowę istniejącego budynku szkoły na mieszkania komunalne" jest dopiero w toku, to dla opodatkowania VAT robót budowlanych objętych tym pozwoleniem budowlanym ma zastosowanie stawka w wysokości 7 proc.

Wynika to stąd, że o przeznaczeniu budynku, którego dotyczą prace polegające na budowie i remontach, przesądza, w przypadku zmiany jego sposobu użytkowania, nowe pozwolenie na budowę, co oznacza, iż zamierzenie budowlane dotyczy obiektu budownictwa mieszkaniowego. Izba Skarbowa w Rzeszowie (postanowienie z 21 lutego 2007 r.)

PRO: Wymóg używania samochodu do celów wynajmu przez okres nie krótszy niż pół roku nie oznacza umowy wynajmu na minimum pół roku.

Oddanie w odpłatne używanie samochodów osobowych lub pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony, które nie spełniają warunków do uznania ich za samochody dostawcze - na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innych umów o podobnym charakterze - jeśli samochody (pojazdy) te są przez podatnika przeznaczone wyłącznie do wykorzystania na te cele przez okres nie krótszy niż sześć miesięcy, uprawnia podatnika do odliczenia podatku naliczonego w pełnej wysokości od nabycia tych samochodów (pojazdów) oraz od wykorzystywanego do nich paliwa.

Przy czym wymóg używania samochodu do działalności polegającej na jego wynajmie przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy nie oznacza, aby jedna czynność wynajmu trwała minimum pół roku. Bez znaczenia pozostaje zatem fakt, na jaki okres została zawarta umowa (na jeden dzień, na kilka lub kilkanaście dni czy też na dłużej). Urząd Skarbowy Łódź-Polesie (postanowienie z 23 stycznia 2007 r.)

PRO: Potwierdzeniem odbioru faktury korygującej zmniejszającej VAT należny może być także treść przelewu.

Jeśli uzyskanie odrębnego potwierdzenia odbioru faktury korygującej zmniejszającej VAT należny przysparza problemów, wystawca faktury może stosować "dorozumiane" potwierdzenie otrzymania faktury korygującej na podstawie dokonanego między stronami dokumentacyjnego rozliczenia pieniężnego z tego tytułu, tj. specyfikacji przelewów, zawierającej numery faktur korygujących i kwoty potrąceń zapłaty. Urząd Skarbowy w Pabianicach (postanowienie z 17 stycznia 2007 r.)

PRO: Podatnik może odliczyć VAT od zakupu mieszkania wykorzystanego w całości na działalność opodatkowaną VAT.

Jeżeli podatnik nabywa lokal mieszkalny, opodatkowany stawką 7 proc. VAT, a jego wykorzystanie jest inne, tj. do wykonywania czynności opodatkowanych (usługi projektowania budowlanego sieci elektroenergetycznych), to przysługuje mu prawo do odliczenia tego podatku. Wynika to stąd, iż prawo do odliczenia podatku naliczonego jest podstawowym prawem podatnika, a także fundamentalnym elementem systemu VAT, który umożliwia zachowanie zasady neutralności tego podatku, stąd zakazy odliczeń należy uznać za szczególne, które muszą być interpretowane ściśle. Izba Skarbowa w Olsztynie - Ośrodek Zamiejscowy w Elblągu (postanowienie z 26 stycznia 2007 r.)

PRO: Przedłużanie w nieskończoność sprawdzania zasadności zwrotu VAT jest niedopuszczalne.

Przesłanką odroczenia 60-dniowego terminu zwrotu VAT jest "konieczność dokonania przez naczelnika urzędu skarbowego dodatkowego sprawdzenia" zasadności tego zwrotu. Nie wyznaczając jednak końcowego terminu, w którym należy zakończyć owo "dodatkowe sprawdzenie", mogące być przez organ podatkowy wydłużone "do czasu zakończenia prowadzenia postępowania wyjaśniającego", i nie określając czasokresu sprawdzania zasadności zwrotu, ustawodawca VAT naraża podatnika na dalsze ponoszenie faktycznego ciężaru nadpłaty podatku, chociaż zgodnie z zasadami neutralności VAT ciężar taki nie powinien go już obarczać.

Nie czyniąc zadość wymaganiom dostatecznej określoności i nie wskazując precyzyjnie przesłanek ograniczenia prawa własności, poprzez niewskazanie przesłanek wszczęcia postępowania oraz maksymalnego terminu prowadzenia przez organ podatkowy postępowania wyjaśniającego, zniweczone zostaje podstawowe uprawnienie podatnika VAT składające się na treść prawa własności, jakim jest swobodne dysponowanie tym prawem.

Powyższe oznacza, że uzasadniony jest wniosek do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie, że art. 87 ust. 2 zdanie drugie ustawy o VAT jest niezgodny z art. 2, 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Pismo Rzecznika Praw Obywatelskich z 14 marca 2007 r. (RPO-526397-VI/06/MC) skierowane do Trybunału Konstytucyjnego

PRO: Podatnikowi przysługuje pełne odliczenie VAT od nabywanych pojazdów gokart do jazdy terenowej.

Pojazdy gokart off road (do jazdy terenowej) zakwalifikowane przez producenta jako pojazdy rekreacyjno-sportowe, czterokołowe, 2-osobowe, wyposażone w silnik, którego konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością maksymalną 20, 40, 60 km/h, dopuszczone do użytku tylko poza drogami publicznymi, niemające biegów, świateł, sygnału dźwiękowego, kierunkowskazów, niepodlegające homologacji oraz rejestracji, nie spełniają podstawowych wymagań wynikających z przepisów o ruchu drogowym dla zdefiniowanych tam pojazdów.

Jeśli zatem pojazdy te zakupione zostały do działalności gospodarczej i będą służyły czynnościom opodatkowanym: jako towar handlowy, przeznaczone na wynajem oraz innym celom, takim jak np.: reklama własna lub zleceniodawców, biletowany udział w imprezach masowych, to podatnikowi przysługuje prawo do całkowitego odliczenia podatku naliczonego przy ich nabyciu. Urząd Skarbowy w Łowiczu (postanowienie z 19 stycznia 2007 r.)

PRO: Przekazanie mebli i parasoli z logo firmy jako wyposażenia do ogródków piwnych nie stanowi ani reprezentacji, ani reklamy opodatkowanej VAT.

Organy podatkowe powinny zawsze ustalać, jaka jest podstawowa funkcja przekazywanych mebli (stołów, krzeseł, ław) i parasoli, na których widnieje logo przekazującego, stanowiących typowe elementy wyposażenia ogródków piwnych oraz czy ich przekazanie ma związek z działalnością opodatkowaną producenta piwa. Nie mogą natomiast z góry przyjmować, że jest to reprezentacja i reklama.

Skoro bowiem nie ma wątpliwości, że na pierwszy plan wysuwa się funkcja użytkowa przekazywanych mebli i parasoli do ogródków piwnych, a nie reklama, to brak jest postaw do odmowy stwierdzenia nadpłaty zapłaconego wcześniej nienależnie VAT od ich przekazania. Wyrok NSA z 20 marca 2007 r. (sygn. I FSK 557/06)

PRO: Kosztem reprezentacji jest nie wszystko to, co mogłoby z pozoru za taki uchodzić.

Poniższa treść najkorzystniejszej - jak do tej pory - interpretacji w zakresie kosztów reprezentacji co prawda została sformułowana dla celów podatku dochodowego, jednak jest nie do przecenienia także dla celów VAT. A to ze względu na art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT, uzależniające odliczenie VAT od wydatków mogących stanowić koszt uzyskania przychodów lub takich kosztów niemogących stanowić. Uznajemy tę interpretację za całkowity hit roku. A oto ona:

WARTO WIEDZIEĆ
HIT REPREZENTACJA TO W SZCZEGÓLNOŚCI:

  1. prezenty dla kontrahentów - które nie mają charakteru reklamowego (portfel, pióro, kalendarz, alkohol, kosmetyki itp.); oznakowanie prezentu logo firmy przesądza o tym, że prezent ma charakter reklamowy i wydatek na jego zakup może być zaliczony do kosztów uzyskania przychodów (koszulka, długopis, kartka świąteczna, kubek, smycz, karteczki samoprzylepne, kalendarz itp.),
  2. przyjmowanie kontrahentów - delegacji krajowych i zagranicznych, kieszonkowe dla członków tych delegacji, koszty ich wyżywienia i noclegów, bankietów, a także zorganizowanie dla nich takich atrakcji, jak np. bilety do teatru, na koncert,
  3. ubiór reprezentacyjny - oznakowany logo lub w inny sposób, wykluczający używanie go na potrzeby osobiste (będący własnością pracodawcy); wydatki na ubiór reprezentacyjny będą stanowić koszty uzyskania przychodów, gdy będą rzeczową formą wynagrodzenia pracownika, wynikającą z umowy o pracę; ponadto nadal będą mogły być zaliczane do kosztów uzyskania przychodów wydatki ponoszone przez pracodawcę na ubiór roboczy i ochronny dla pracowników (obowiązek jego zapewnienia wynika z przepisów bhp),
  4. wystrój firmy i zagospodarowanie terenu wokół firmy - odbiegające od zwyczajowo przyjętego w danej branży i okolicy, tj. bardziej ekskluzywne, wytworne; także ich utrzymanie,
  5.  organizacja jubileuszu firmy - poczęstunek gości, imprezy artystyczne, upominki, nagrody w konkursach, w zakresie, w jakim nie mają one charakteru reklamowego.
NIE ZALICZA SI˘ DO KOSZTÓW REPREZENTACJI (SĄ TO KOSZTY OGÓLNOZAKŁADOWE) WYDATKÓW NA:
  1. imprezy integracyjne organizowane dla pracowników (wydatki na organizację takich imprez ze środków obrotowych podatnika mogą stanowić w całości koszty uzyskania przychodów, nie mogą być kosztami podatkowymi wydatki na zorganizowanie imprezy integracyjnej w części dot. rodzin pracowników),
  2. wiązanki pogrzebowe, wieńce itp. (wydatki te mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, o ile poniesione są w związku ze śmiercią pracownika; wydatki związane ze śmiercią członka rodziny pracownika, kontrahenta itp. osób - co do zasady nie powinny być kosztem podatkowym),
  3. wyżywienie podczas szkolenia, które mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, o ile szkolenie ma związek z działalnością podatnika,
  4. zakup artykułów i napojów dla organów zarządzających i stanowiących podatników, na poczęstunek na posiedzeniach, naradach, zebraniach wewnętrznych (herbata, kawa, paluszki, ciastka, woda mineralna itp.),
  5. zakup artykułów i napojów dla pracowników (jeśli jest możliwe ustalenie ilości ich spożycia przez poszczególnych pracowników, to równowartość poniesionych wydatków stanowi przychód pracowników, chyba że są to posiłki i napoje, do których zapewnienia pracodawca jest zobowiązany na podstawie przepisów bhp; jeśli nie jest możliwe ustalenie ilości ich spożycia przez poszczególnych pracowników, to nie powstaje u nich przychód),
  6. upominki jubileuszowe dla pracowników (wydatki te będą stanowiły koszty uzyskania przychodów pracodawcy),
  7. wizytówki, papier firmowy itp. materiały, które stanowią koszty ogólne funkcjonowania firmy.

Krajowa Informacja Podatkowa (odpowiedź nr 3 na najczęściej zadawane pytania z podatku dochodowego od osób prawnych z 25 stycznia 2007 r., zmieszczona na stronie internetowej: www.kip.mofnet.gov.pl)

Niekorzystne rozstrzygnięcia (KONTRA)

KONTRA: Sprzedaż działek nabytych uprzednio na działalność rolniczą i przekształconych na budowlane podlega VAT.

Jeżeli w momencie zakupu gruntów rolnych podmiot nabywa je z zamiarem użytkowania w będącej działalnością gospodarczą działalności rolniczej w związku z planowanym poszerzeniem gospodarstwa rolnego, a następnie po przeznaczeniu tych terenów pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego dokonuje podziału części gruntu na działki budowlane, z zamiarem odsprzedaży, to takie zachowanie wskazuje, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej dokonuje on handlu działkami budowlanymi, działając jako podatnik podatku od towarów i usług.

Stąd sprzedaż tych działek budowlanych podlega VAT. Izba Skarbowa w Kielcach (decyzja z 12 marca 2007 r.) W niektórych przypadkach nawet jednorazowa sprzedaż działek może zostać uznana za działalność gospodarczą, jeżeli w momencie jej realizacji osoba ma zamiar dokonywać tych czynności wielokrotnie. Przykładowo, podejmowane przez właściciela takie czynności, jak zmiana przeznaczenia gruntu, podział nieruchomości na kilka lub kilkanaście działek stanowią bowiem ciąg zdarzeń, które mogą świadczyć o zamiarze wykonywania czynności sprzedaży w sposób częstotliwy.

Zamiar zaś kontynuowania sprzedaży może wypełniać przesłanki uznania tych czynności za działalność gospodarczą. Minister Finansów (odpowiedź na interpelację poselską z 9 stycznia 2007 r.)

KONTRA: Brak podstaw do zwrotu nienależnie wykazanego VAT na fakturach wystawionych dla podmiotów zagranicznych.

Nienależny podatek VAT wykazany w wyniku błędu na fakturze wystawionej na rzecz zagranicznego odbiorcy usług reklamy i marketingu, a następnie wpłacony na rzecz skarbu państwa miejsca świadczenia tych usług, nie może podlegać zwrotowi w świetle przepisów VIII Dyrektywy (o zwrocie VAT podatnikom niemającym siedziby na terytorium kraju), jeśli zasady odliczeń i zwrotów w danym państwie przewidują taki zakaz dla podmiotów krajowych. Natomiast zgodnie z ogólnymi zasadami wspólnego systemu VAT (określonymi w VI Dyrektywie) do zapłaty tego podatku przez organy podatkowe państwa, gdzie ma miejsce świadczenie usług, zobowiązany jest jedynie ich świadczeniodawca, niezależnie od regulacji zobowiązującej każdą osobę wykazującą podatek na fakturze lub innym dokumencie uznawanym za fakturę do zapłaty tego podatku.

Oznacza to, że jedynie świadczeniodawca może żądać od organów podatkowych zwrotu wpłaconego nienależnie VAT, natomiast zagraniczny odbiorca tych usług może wnieść przeciwko dostawcy powództwo cywilne o zwrot nienależnego świadczenia. Jednak gdyby zwrot VAT okazał się niemożliwy dla świadczeniodawcy (szczególnie w przypadku jego upadłości), to jedynie wówczas zagraniczny odbiorca tych usług ma prawo do odzyskania od organów podatkowych podatku nienależnie wykazanego na fakturze przez tego świadczeniodawcę. Wyrok ETS z 15 marca 2007 r., C-35/05.

KONTROWERSJE WOKÓŁ NOWELI DO USTAWY O VAT

Wykazywanie podatku należnego z tytułu importu towarów będzie dokonywane bezpośrednio w deklaracji podatkowej. Przewidywane zmiany w projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 734) zakładają m.in. możliwość wykazywania podatku należnego z tytułu importu towarów bezpośrednio w deklaracji podatkowej bez konieczności uiszczania tego podatku w urzędzie celnym, bezpośrednio w następstwie dokonanej odprawy celnej.

Propozycja ta dotyczy podatników stosujących procedurę uproszczoną, o której mowa w art. 76 ust. 1 lit. b)-c) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny. Podatnik, który zdecyduje się rozliczać podatek w deklaracji, będzie musiał zawiadomić o tym zamiarze odpowiednio naczelnika urzędu celnego i naczelnika urzędu skarbowego oraz spełnić określone przepisami warunki.

Projektowana zmiana spowoduje uproszczenie rozliczeń podatku przez importerów. Rozliczenie to będzie, co do zasady, analogiczne jak przy transakcjach wewnątrzwspólnotowych i stanowić będzie znaczne ułatwienie dla podmiotów dokonujących importu towarów z zagranicy. Minister Finansów (odpowiedź z 22 lutego 2007 r. na interpelację poselską nr 6401)

Zabezpieczenie majątkowe zamiast kaucji gwarancyjnej, kwartalne deklaracje oraz nowa definicja podatnika

Głównym celem zmian w przepisach o VAT jest uproszczenie rozliczeń z tego podatku oraz doprecyzowanie obowiązujących regulacji. Idea wprowadzenia zabezpieczeń majątkowych podyktowana została zabezpieczeniem interesów budżetu państwa w związku przede wszystkim z propozycją rezygnacji ze składania tzw. kaucji gwarancyjnej.

Projekt noweli zakłada złożenie w urzędzie skarbowym zabezpieczenia majątkowego, co do zasady, jedynie przez tzw. nowych podatników (czyli podatników rozpoczynających wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu VAT lub wykonujących te czynności w okresie krótszym niż 12 miesięcy) wyłącznie w przypadku, jeżeli będą oni zainteresowani otrzymaniem zwrotu VAT w kwocie przekraczającej wartość podatku naliczonego związanego z nabyciem towarów lub usług zaliczonych do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych w krótszym terminie.

W razie wystąpienia o zwrot VAT z tytułu wydatków poniesionych na zakup towarów lub usług zaliczonych do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych zabezpieczenia majątkowe nie będą składane. Złożenie zabezpieczenia majątkowego ma charakter wyłącznie fakultatywny i dotyczy jedynie tych przypadków, gdy podatnik występuje o skrócenie wynikającego z ustawy terminu zwrotu podatku.

Zakłada się bowiem, iż to właśnie wśród nowych podatników istnieje największe ryzyko wyłudzenia znacznych środków publicznych za pomocą zwrotu VAT. Zatem wprowadzenie zabezpieczenia majątkowego jest uzasadnione i jest lepszym rozwiązaniem dla małej i średniej przedsiębiorczości, gdzie kwota zabezpieczenia nie będzie już, jak obecnie, stała (250 tys. zł), lecz będzie zależeć od wysokości kwoty podatku do zwrotu.

Nowy podatnik, u którego wystąpi kwota zwrotu podatku, nie musi w celu jej otrzymania składać zabezpieczenia majątkowego - wówczas otrzyma tę kwotę w terminie 180 dni. Ewentualne niekorzystne dla podatnika skutki zmiany wynikające z wprowadzenia kwartalnych deklaracji zostaną złagodzone tym, że nadal będzie można rozliczać się za okresy miesięczne. Podatnik będzie miał wybór, który okres rozliczeniowy będzie dla niego korzystniejszy. Zmiana ta nie pogarsza zatem sytuacji podatnika.

Natomiast nowelizacja definicji podatnika na potrzeby podatku od towarów i usług ma charakter doprecyzowujący w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych w stosowaniu tego przepisu i jest ona ujednolicona z definicją wprowadzoną na potrzeby podatku dochodowego, co powinno uprościć rozliczanie się z tych dwóch podatków. Minister Finansów (odpowiedź z 23 stycznia 2007 r. na interpelację poselską nr 5828)

PRZYDATNE DEFINICJE

Umowa cywilnoprawna to zgodne porozumienie dwóch lub więcej stron, ustalające ich wzajemne prawa lub obowiązki, oparte na prawie cywilnym (zobowiązaniowym). Co do zasady przy zawieraniu umów nie jest wymagane zachowanie szczególnej formy, jednak np. umowa przenosząca własność nieruchomości wymaga dla swej ważności formy aktu notarialnego. Oprócz umów cywilnoprawnych wyróżnia się umowy administracyjne i umowy międzynarodowe. Przedmiotem zainteresowania dla celów VAT są wyłącznie umowy cywilnoprawne i ich przedmiot: towar bądź usługa.

Umowa odpłatna to stosunek prawny łączący dostawcę towarów lub usługodawcę z ich odbiorcą. Wynika z niej obowiązek dostawy towarów lub świadczenia usług oraz wysokość wynagrodzenia (świadczenia wzajemnego) za dokonanie tych czynności. Chodzi tu o wynagrodzenie faktycznie należne (choćby nieotrzymane), a nie o wartość ustaloną według kryteriów obiektywnych.

Odpłatny przedmiot umowy dotyczący towarów lub usług jest opodatkowany VAT bez względu na to, czy podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony związany z tymi towarami lub usługami oraz bez względu na zachowanie warunków oraz form przewidzianych w odrębnych przepisach prawa w zakresie danej czynności.

Umowa nieodpłatna jest przeciwieństwem umowy odpłatnej. Oznacza brak ekwiwalentności dostaw towarów oraz świadczeń usług, co powoduje, iż świadczenia nie są oparte na tytule prawnym, wskazującym obowiązek dostawy towarów lub świadczenia usług oraz wysokość wynagrodzenia. Nieodpłatny przedmiot umowy jest opodatkowany VAT tylko wówczas, gdy podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony związany z tymi towarami lub usługami.

Opodatkowanie nieodpłatnego przekazania towarów stanowiących majątek przedsiębiorstwa oraz nieodpłatnego świadczenia usług (w przypadku usług chodzi o nieodpłatność świadczeń wyłącznie w celach niezwiązanych z prowadzonym przedsiębiorstwem) spowodowane jest realizacją zasady powszechności opodatkowania oraz neutralności VAT. Nieodpłatny charakter świadczeń oznacza, że strony umowy nie miały zamiaru ekwiwalentnego świadczenia i zamiar ten zrealizowały. Nie każdy przypadek, gdy podatnik otrzymuje świadczenie bez konieczności zapłaty za nie określonej kwoty, może być kwalifikowany jako nieodpłatny.

Świadczeniami nieodpłatnymi są tylko te, w których wyniku spełniający je nie uzyska żadnych korzyści majątkowych. Jeżeli spełniający uzyska lub może uzyskać (w praktyce gospodarczej liczy się bowiem długotrwały efekt ekonomiczny) wzajemnie pewną korzyść majątkową, świadczenie (dostawa towarów, wykonywanie usług) przestaje być nieodpłatne, a staje się odpłatne.

Umowa darowizny to podstawowy rodzaj umowy nieodpłatnej dotyczący towarów. W jej wyniku darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku. Zasadniczą cechą darowizny jest jej nieodpłatność, co oznacza, że zobowiązanym staje się tylko darczyńca, podczas gdy obdarowany nie jest obowiązany do żadnego ekwiwalentu, czyli do wzajemnego świadczenia względem darczyńcy (art. 888 § 1 kodeksu cywilnego). Umowa użyczenia to podstawowy rodzaj umowy nieodpłatnej dotyczący usług. W jej wyniku użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy.

Umowa użyczenia nie przenosi własności rzeczy i jest typowym nieodpłatnym świadczeniem usługi (art. 710 k.c.). Bezumowna czynność to czynność, gdy pomiędzy jej stronami nie została zawarta żadna umowa (porozumienie) wyrażająca wolę jej świadczenia. Chodzi tu o czynność nieopartą na tytule prawnym, wskazującym obowiązek dostawy towarów lub obowiązek świadczenia usług oraz wysokość wynagrodzenia. Bezumowność oznacza, że do danej czynności dochodzi wbrew woli jednej ze stron (głównie właściciela rzeczy lub nieruchomości). Jest tak najczęściej w sytuacji, gdy pomiędzy właścicielem a korzystającym bezumownie z rzeczy (nieruchomości) nie istnieje żaden stosunek prawny (umowa), na podstawie którego miałyby być spełnione świadczenia wzajemne. W przypadku bezumownego korzystania z cudzej własności właścicielowi przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z jego rzeczy lub nieruchomości.

Zapłata określonej kwoty pieniężnej wiązać się będzie z prawem żądania naprawienia wynikłej dla właściciela rzeczy lub nieruchomości szkody z tytułu bezprawnego z nich korzystania. űądane wynagrodzenie (roszczenie pieniężne) w swojej istocie stanowi nie należność, lecz odszkodowanie. Właścicielowi przysługuje prawo do roszczenia o odszkodowanie, które obejmuje kompensatę utraconych korzyści.

Bezumowna czynność, na którą nie została wyrażona zgoda, nie jest transakcją opodatkowaną VAT, a żądanie z tego tytułu zapłaty nie stanowi należności za jej wykonanie. űeby daną czynność uznać za opodatkowaną VAT, pomiędzy stronami musi istnieć umowa, czyli wzajemny stosunek zobowiązaniowy oznaczający, że jeden podmiot, w zamian za wynagrodzenie, zobowiązany jest do spełnienia określonego świadczenia na rzecz innego podmiotu.

W związku z tym nie podlegają opodatkowaniu czynności, które następują wbrew woli świadczeniodawcy, poza przeniesieniem z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu bądź przeniesieniem z mocy prawa prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie (art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT).

Odszkodowanie to wynagrodzenie za poniesione straty z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. To roszczenie do zapłaty określonej kwoty pieniężnej przysługujące najczęściej właścicielowi rzeczy lub nieruchomości, wiążące się z prawem żądania naprawienia wynikłej szkody z tytułu bezprawnego korzystania z rzeczy lub nieruchomości. Wynika z bezumownej czynności, tj. gdy pomiędzy jej stronami nie zostało zawarte żadne porozumienie wyrażające wolę jej świadczenia. Żądanie odszkodowania to roszczenie pieniężne obejmujące kompensatę utraconych korzyści.  Odszkodowanie nie stanowi należności z tytułu transakcji opodatkowanej VAT. Jedyne odszkodowanie podlegające opodatkowaniu za czynności, które następują wbrew woli świadczeniodawcy,to zapłata za przeniesienie własności towarów z mocy samego prawa lub z nakazu organu władzy publicznej bądź podmiotu działającego w imieniu takiego organu.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
VAT i Akcyza
WYBRANY NUMER: 9-10/2007
DATA WYDANIA: 0000-00-00

Pytania czytelników

Czy korekta po dokonaniu aportu jest konieczna?
Żona rolnika ryczałtowego podatnikiem VAT
Procedura uproszczona w wewnątrz- wspólnotowych transakcjach trójstronnych
Jaka stawka VAT na usługę w domu opieki społecznej
Jednorazowa sprzedaż a obowiązek instalacji kasy fiskalnej
Darowizna a VAT

Ekspert wyjaśnia

Użytkowanie a VAT
Kolejna kasa
Dwóch nabywców
Interpretacje Ministra Finansów w sprawie VAT
Księgowanie przychodów u vatowca

Komentarze

Eksport pośredni - obowiązki dokumentacyjne
Posiłki profilaktyczne a VAT
Praktyczne aspekty prowadzenia składów podatkowych
Kupiłeś samochód na terytorium Wspólnoty - zażądaj zwrotu nadpłaconej akcyzy

Poseł pyta - minister odpowiada

Nie będzie nowego podatku od samochodów
Wyższy limit dla taksówkarzy nie jest potrzebny

Cykl - Opodatkowanie usług

Użyczenia
Zasady ogólne i transport krajowy (cz. 1)

Aktualności

Akcyza na węgiel i koks dopiero od 2012 roku
Czy będą preferencyjne stawki VAT na książki?
Urzędy nie powinny naliczać podatku
Gigantyczne oszustwa dotyczące VAT w Unii Europejskiej

Egzamin na doradcę podatkowego

VAT - (25 i 26)

Cykl - Leksykon

Miejsce świadczenia usług - art. 27 ustawy o VAT (cz. 3)

Cykl - Kompendium

VATOTEKA miesiąca (2)
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Polski Jubiler