zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Środek egzekucyjny najmniej uciążliwy

    
 
Aby wymusić wykonanie obowiązku, organ egzekucyjny może zastosować środek wyraźnie wskazany w ustawie i możliwie najmniej dotkliwy. Ustawodawca wskazał
rzeczy niepodlegające egzekucji, jak na przykład rzedmioty urządzenia domowego, pościel, bieliznę, przedmioty niezbędne do nauki.
 
Postępowanie egzekucyjne w administracji służy wykonaniu obowiązków materialnoprawnych określonych szeroko pojętym prawem administracyjnym. Toczy się ono według fundamentalnych podstaw i metod, tzw. zasad ogólnych, na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.).

PRAWNY OBOWIĄZEK PROWADZENIA EGZEKUCJI
Zasada ta określona w art. 6 u.p.e.a. nakłada obowiązek inicjatywy wierzyciela w zakresie podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych jeśli zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązków. Ustawodawca wyłącza fakultatywność działań wierzyciela, charakterystyczną dla rozwiązań kodeksu postępowania cywilnego. Jeżeli zobowiązany nie wykona danego obowiązku dobrowolnie, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Czynności te reguluje art. 15 i 26 u.p.e.a., zabezpieczający dowolność postępowania wierzyciela. Jest to zasadnicza różnica jeśli chodzi o pozycję procesową wierzyciela w egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej.

ŚRODKI EGZEKUCYJNE PRZEWIDZIANE W USTAWIE
Ustawodawca w art. art. 7 § 1 u.p.e.a. wyznacza granice, w jakich organ egzekucyjny może dokonać wyboru środków egzekucyjnych, ograniczając je wyłącznie do wyliczonych i uregulowanych w ustawie. Niedopuszczalne jest stosowanie innych, pozaustawowych form przymusu.
Zasada celowoŚci
Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny przy wyborze środka, który ma być zastosowany w konkretnym przypadku, powinien mieć na względzie efektywność i skuteczność tego środka w wykonaniu obowiązku. Przepis art. 7 § 2 u.p.e.a. nakazuje zastosowanie takiego środka egzekucyjnego, który prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku. Celem wszczęcia i prowadzenia egzekucji jest skuteczne wykonanie obowiązku, a nie zaś wymierzenie dolegliwości zobowiązanemu. Postępowanie egzekucyjne w administracji ma charakter celowy, bez elementów sankcyjności.

ŚRODEK EGZEKUCYJNY NAJMNIEJ DOTKLIWY
Reguła zawarta w art. 7 § 2 u.p.e.a. in fine dopełnia niejako zasadę celowości. Nakazuje szukanie sposobu wykonania obowiązku i doboru środków egzekucyjnych, respektując interesy zobowiązanego. Niestety, ocena doboru środka najmniej uciążliwego leży w gestii organu egzekucyjnego. W celu obrony swych interesów, zobowiązanemu przyznane zostały przez ustawodawcę uprawnienia w zakresie złożenia zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania (art. 33 pkt 8 u.p.e.a.).

CO NA TO SĄDY?
Zgodnie z wyrokiem NSA z 9 lutego 2000r., sygn. akt I SA/Gd 213/98, Lex nr 40392, z treści art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jednoznacznie wynika konieczność zastosowania takiego środka lub środków egzekucyjnych, które umożliwią pokrycie powstałych zaległości. Natomiast zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia w tym względzie możliwości wyboru.
Skoro skarżący sam stwierdził, że nie posiada innego majątku oprócz samochodu, to obowiązkiem organu egzekucyjnego było dokonanie jego zajęcia, gdyż tylko w ten sposób możliwe było prowadzenie egzekucji. Nie można więc uznać za słuszny zarzutu, iż w niniejszej sprawie zastosowany został środek egzekucyjny nadmiernie uciążliwy, zwłaszcza że skarżącego nie pozbawiono możliwości zwykłego używania zajętego samochodu (wyrok NSA w Warszawie z 26 stycznia 2000 r., III SA 1248/99, Lex nr 47240).

NIEZBĘDNOŚĆ POSTĘPOWANIA EGZEKUCYJNEGO
Zasada określona w art. 7 § 3 u.p.e.a., wyklucza prowadzenie postępowania egzekucyjnego (stosowanie środka egzekucyjnego), gdy obowiązek został wykonany lub stał się bezprzedmiotowy. Postępowanie egzekucyjne może być prowadzone jedynie wtedy, gdy konieczne jest stosowanie środków przymusu w celu wykonania obowiązku przez zobowiązanego. Jeżeli natomiast zobowiązany wyraża chęć dobrowolnego wykonania ciążącego na nim obowiązku, prowadzenie postępowania staje się niecelowe, a wręcz niedopuszczalne.

POSZANOWANIE MINIMUM EGZYSTENCJI
W myśl art. 8–10 u.p.e.a., dopuszczalne jest prowadzenie egzekucji na majątku tylko o tyle, o ile przez to nie będzie zagrożone minimum utrzymania osoby zobowiązanej oraz tych osób, które ona utrzymuje. Ustawodawca wprowadza tu swoistą granicę egzekucji do środków i przedmiotów koniecznych dla utrzymania zobowiązanego i jego rodziny a także dalszych możliwości zarobkowych. Ustawa dość szczegółowo wymienia przedmioty niepodlegające egzekucji, a wśród nich przedmioty urządzenia domowego, pościel, bieliznę zobowiązanego i rodziny, wkłady oszczędnościowe osoby fizycznej łącznie do wysokości równej trzykrotnemu przeciętnemu miesięcznemu wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku, ogłaszanego przez Prezesa GUS, za okres bezpośrednio poprzedzający dzień wystawienia tytułu wykonawczego, papiery osobiste, obrączki ślubne z metali szlachetnych (po jednej), przedmioty niezbędne do nauki, do wykonywania praktyk religijnych. Ustawodawca wskazał również przedmioty, które nie są uznawane za niezbędne zobowiązanemu i jego rodzinie do egzystencji, np. meble stylowe i stylizowane, telewizory do odbioru programu w kolorze, futra ze skór szlachetnych, dzieła sztuki.

CO NA TO SĄDY?
Samochód osobowy używany przez dłużnika do wykonywania działalności zarobkowej nie jest przedmiotem, o którym mowa w art. 8 § 1 pkt 5 ustawy z 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, niezbędnym do wykonywania zawodu (wyrok NSA w Gda ńsku I SA/Gd 1809/98, Lex nr 44380).
Segment pokojowy i lodówka nie są przedmiotami, które nie podlegają egzekucji administracyjnej. Nie są to bowiem podstawowe przedmioty urządzenia domowego niezbędne dłużnikowi i jego rodzinie (wyrok NSA w Łodzi z 18 grudnia 1996 r., I S.A./Łd 2983/95, Lex nr 28977).

ZASADA ZAGROŻENIA
Zasada wyrażona w art. 15 u.p.e.a. nakazuje wierzycielowi przesłanie pisemnego upomnienia zobowiązanemu. Warunkiem prowadzenia postępowania egzekucyjnego jest uprzednie zagrożenie zobowiązanemu sankcjami egzekucji administracyjnej, jeżeli dobrowolnie nie wykona obowiązku.
Warto wskazać na wyrok NSA w Warszawie z 6 maja 1998 r., w którym sąd stwierdził, że brak doręczenia zobowiązanemu upomnienia jest wadą uniemożliwiającą prowadzenie egzekucji administracyjnej (I SA 122/98, Lex nr 44676).
Wierzyciel po upływie terminu wykonania obowiązku przez zobowiązanego, przesyła mu pisemne upomnienie, w którym wzywa go do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia upomnienia.
Celem upomnienia jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku. Brak upomnienia stanowi podstawę zgłoszenia zarzytu (art. 33 pkt 7 u.p.e.a.), a następnie umorzenia postępowania (art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.).

NIEKONKURENCYJNOŚĆ ŚRODKÓW PRZYMUSU PAŃSTWOWEGO
Zastosowanie środka egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z art. art. 16 u.p.e.a. nie jest przeszkodą w wymierzeniu kary w postępowaniu karnym, postępowaniu w sprawach o wykroczenia lub w postępowaniu dyscyplinarnym za niewykonanie obowiązku, jeżeli ma to znamiona czynu karalnego.

ZASADA PRAWDY OBIEKTYWNEJ
Organ egzekucyjny w myśl art. 36 u.p.e.a. ma obowiązek ustalenia danych niezbędnych do prowadzenia egzekucji. W wykonaniu tego obowiązku organ egzekucyjny ma prawo żądać od uczestników postępowania złożenia wyjaśnień oraz zasięgania od organów administracji publicznej i innych instytucji niezbędnych informacji. Uczestnicy postępowania mogą uchylić się od wykonania tego żądania ze strony organu w sytuacjach, w których przepisy przyznają prawo do odmowy zeznań lub odpowiedzi na pytanie. W przypadku nieuzasadnionej odmowy spełnienia żądania, udzielenia fałszywych wyjaśnień lub informacji osoba odpowiedzialna może być ukarana przez organ egzekucyjny grzywną do wysokości pięciokrotnego najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników, określonego przez ministra właściwego do spraw pracy, obowiązującego w dniu nałożenia grzywny.

CO NA TO SĄDY?
Zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z 9 lutego 2005 r., III SA/Wa 1002/04, Lex nr 164969, z przepisu art. 36 § 1 i 1a u.p.e.a. wynika, że organowi egzekucyjnemu przyznano uprawnienie do żądania od: uczestnika postępowania egzekucyjnego nieodpłatnych wyjaśnień i informacji, a od organów administracji publicznej, jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych oraz innych podmiotów udzielenia nieodpłatnych informacji. Możliwość wystosowania powyższych żądań do wskazanych wyżej podmiotów przez organ egzekucyjny, w świetle art. 36 § 1 upea, jest jednak uzależniona od uznania czy będzie to niezbędne do prowadzenia egzekucji. Organ egzekucyjny ma więc obowiązek ocenić przesłankę niezbędność, o której mowa w art. 36 § 1 u.p.e.a. z punktu widzenia postępowania egzekucyjnego.

ZACHOWANIE PEWNYCH WZGLĘDÓW WOBEC ZOBOWIĄZANEGO
W postępowaniu egzekucyjnym należy unikać sprawiania zobowiązanemu niepotrzebnych dolegliwości i wyrządzania szkód. Postępowanie powinno być tak prowadzone, aby zobowiązany nie poniósł szkody z powodu niewłaściwego lub bezzasadnego prowadzenia egzekucji. Tylko wyjątkowo można dokonywać czynności egzekucyjnych w dni wolne od pracy lub w porze nocnej, czyli pomiędzy godz. 21:00 a 7:00.

ZASADA NASTĘPSTWA PRAWNEGO
W przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, zgodnie z art. 28 u.p.e.a.) postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego.

Beata Witkowska
Doradca podatkowy, doktorantka na Wydziale Prawa i Administracji UW

PODSTAWA PRAWNA
- art. 6, 7, 8–10, 15, 16, 28, 36 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 1991 r. nr 36, poz. 161 ze zm.)


Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
Fiskus
WYBRANY NUMER: 9-10/2007
DATA WYDANIA: 0000-00-00

Komentarze

Mniejsze dochody z akcyzy do budżetu

Aktualności

Współodpowiedzialność za długi małżonków takűe przy rozdzielności majątkowej
Syndyk tylko z licencją
Wyższe kary za wykroczenia
E-deklaracje na podatek transportowy

VAT

Przychody biura rachunkowego a VAT
Dostawa towarów przez organy egzekucyjne
Europejskie regulacje VAT ignorują rozwój mediów cyfrowych

PIT

Bilansowe i podatkowe rozliczanie przychodów i kosztów w czasie
Dochody z tytułu udziału w zyskach związanych z likwidacją spółek kapitałowych

Opinie

Uprawnienia wywiadu skarbowego a ochrona konstytucyjnych praw jednostki

Procedury

Wstrzymanie wykonania decyzji w postępowaniu kasacyjnym przed NSA (cz. 2)
Kilka słów o mediacji w podatkach
Jak się poskarżyć na opieszały sąd i uzyskać odszkodowanie od Skarbu Państwa
Proces karnoskarbowy bez udziału sprawcy

Przestępstwa gospodarcze

Przestępstwo przekupstwa menedżerskiego - art. 296a k.k. (cz. 2)

Egzamin na doradcę podatkowego

Ordynacja podatkowa

Autorytety o...

Jedna "europejska" podstawa opodatkowania - projekt CCCTB

Sukcesja podatkowa

Prawa i obowiązki następców prawnych
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Hotelarz