zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Ordynacja podatkowa

 Sławomir Dziudzik,
doradca podatkowy
Anna Borkowska,
konsultant podatkowy TaxAll Sp. z o.o.

30. Żądanie stwierdzenia nadpłaty. Podmioty uprawnione. Termin wygaśnięcia prawa do żądania nadpłaty.

Ordynacja podatkowa w art. 72 definiuje nadpłatę jako:
  1. nadpłacony lub nienależnie zapłacony podatek,
  2. podatek pobrany przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej,
  3. zobowiązanie zapłacone przez płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej,
  4. zobowiązanie zapłacone przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności podatkowej lub decyzji ustalającej kwoty zobowiązania podatkowego spadkobiercy określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej.
Jeżeli wpłata dotyczy zaległości podatkowej, na równi z nadpłatą traktuje się także część wpłaty, która została zaliczona na poczet odsetek za zwłokę. W myśl art. 75 Ordynacji podatnik, kwestionując zasadność pobrania przez płatnika podatku lub wysokość pobranego podatku, składa wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku.

Wszczyna w ten sposób postępowanie wymiarowe. Swoim wnioskiem zastępuje wniosek o wszczęcie postępowania podatkowego. Wszczęte w ten sposób postępowanie wymiarowe ogranicza się do wymiaru nadpłaty albo odmowy jej stwierdzenia. Należy zauważyć, że postępowanie wymiarowe dotyczy zobowiązań, które objęte są deklaracjami samowymiarowymi podatnika, a także przypadku, gdy zobowiązanie realizowane jest za pośrednictwem płatnika lub inkasenta.

W odniesieniu do zobowiązań wymierzanych obligatoryjnie przez organy podatkowe procedura taka nie ma zastosowania. Wszczętego, na wniosek podatnika (płatnika, inkasenta), postępowania wymiarowego nie umarza się, jeżeli nadpłata nie wystąpi. Wydaje się w takim przypadku decyzję odmawiającą stwierdzenia nadpłaty. Uprawnienie do wystąpienia z wnioskiem o zwrot nadpłaty przysługuje:
1) podatnikom, jeżeli:
a) w zeznaniach rocznych, deklaracjach podatku akcyzowego oraz deklaracjach o wpłatach z zysku za rok obrotowy wykazali zobowiązanie podatkowe nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacili zadeklarowany podatek albo wykazali nadpłatę w wysokości mniejszej od należnej,
b) w deklaracjach innych niż wymienione w lit.
a) wykazali zobowiązanie podatkowe nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacili zadeklarowany podatek,
c) nie będąc obowiązanymi do składania zeznania (deklaracji), dokonali wpłaty podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej;

2) płatnikom lub inkasentom, jeżeli:
a) w złożonej deklaracji wykazali oraz wpłacili podatek w wysokości większej od wysokości pobranego podatku,
b) w złożonej deklaracji wykazali oraz wpłacili podatek w wysokości większej od należnej,
c) nie będąc obowiązanymi do składania deklaracji, wpłacili podatek w wysokości większej od należnej.

Zgodnie z art. 75 § 3 Ordynacji, jeżeli nadpłata wynika z samowymiaru i dokonanej wpłaty, wnioskowi o stwierdzenie nadpłaty musi towarzyszyć korekta deklaracji. Organ podatkowy, o ile skorygowana deklaracja nie budzi zastrzeżeń, zwraca w takiej sytuacji nadpłatę bez wydawania decyzji.

Samowymiarem jest wtedy wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Pewną wątpliwość może tu budzić użyte w tym przepisie pojęcie "równoczesności" złożenia korekty deklaracji wraz z wnioskiem. O tym, czy organ podatkowy uzna złożenie przez podatnika najpierw deklaracji korygującej, a następnie wniosku o stwierdzenie nadpłaty za spełniające zapis art. 75 § 3 Ordynacji, wypowiedział się WSA w Warszawie: Zgodnie z art. 75 § 2 pkt 1 lit. b) Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, wniosek o stwierdzenie nadpłaty może złożyć podatnik, którego zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1, jeżeli w deklaracjach innych niż wymienione w art. 73 § 2 pkt 2 i 3, z wyjątkiem deklaracji dotyczącej podatku dochodowego, wykazał zobowiązanie podatkowe nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacił zadeklarowany podatek.

W takim przypadku podatnik równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty jest obowiązany złożyć skorygowaną deklarację, o czym stanowi art. 75 § 3 Ordynacji podatkowej. W ocenie sądu, dokonując interpretacji art. 75 § 3 Ordynacji podatkowej, użyte w tym przepisie pojęcie równoczesności należy rozumieć nie temporalnie, lecz funkcjonalnie, tzn. jako konieczność łącznego spełnienia dwóch warunków: złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty i złożenia, niekoniecznie w tej samej chwili, towarzyszącej temu wnioskowi skorygowanej deklaracji.

Nie chodzi zatem w tym przypadku o bezwzględny wymóg zachowania jednoczesności obu tych czynności, a więc "równocześnie" nie musi oznaczać "w tym samym czasie". Jeśli zatem złożenie skorygowanej deklaracji było prawnie dopuszczalne (miało znaczenie prawne) i nastąpiło, zanim sam wniosek o stwierdzenie nadpłaty został złożony, wówczas brak jest przeszkód do uznania tego faktu za wypełnienie dyspozycji art. 75 § 3 Ordynacji podatkowej. (Wyrok WSA w Warszawie z 9 września 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 1275/05).

Jeżeli prawidłowość skorygowanego zeznania (deklaracji) nie budzi wątpliwości, organ podatkowy zwraca nadpłatę bez wydawania decyzji stwierdzającej nadpłatę (art. 75 § 4). Nie oznacza to jednak, że nie może nastąpić późniejsze wyznaczenie przez organ podatkowy zobowiązania podatkowego w innej wysokości, niż podatnik określił w złożonej, wraz z wnioskiem, deklaracji korygującej.

Podstawą takiego postępowania przez organ podatkowy jest zapis art. 21 § 3 Ordynacji. W sytuacji gdy dojdzie do takiego postępowania, w którego wyniku okaże się, że zwrotu nadpłaty dokonano nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej, od kwoty nadpłaty podlegającej zwrotowi nie nalicza się odsetek za zwłokę. Jednocześnie zaległość nie będzie mogła być przedmiotem postępowania karnego skarbowego (art. 75 § 4).

Wypełniając zapis art. 75 § 7 Ordynacji podatkowej, Minister Finansów, w rozporządzeniu z 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych (Dz.U. nr 165, poz. 1371 ze zm.), określił właściwość miejscową organów podatkowych w sprawie zwrotu nadpłaty podatku. W myśl § 16 tego rozporządzenia organami podatkowymi właściwymi miejscowo w sprawach dotyczących stwierdzenia nadpłaty podatków pobieranych przez płatników są:

1) naczelnicy urzędów skarbowych, jeżeli podatki, zgodnie z odrębnymi przepisami, są wpłacane na rachunki urzędów skarbowych, właściwi ze względu na:
a) miejsce zamieszkania płatnika, jeżeli płatnik jest osobą fizyczną,
b) adres siedziby płatnika, jeżeli płatnik nie jest osobą fizyczną,
c) miejsce prowadzenia działalności przez płatnika, jeżeli nie można ustalić właściwości w sposób wskazany w lit. b);

2) wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta, marszałek województwa, jeżeli podatki, zgodnie z odrębnymi przepisami, są wpłacane na rachunek jednostki samorządu terytorialnego - właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub adres siedziby płatnika. W przypadku podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego pobieranego przez płatnika właściwe miejscowo w sprawach stwierdzenia nadpłaty są organy podatkowe właściwe dla podatnika z tytułu rozliczeń podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego.

W przypadku podatku od czynności cywilnoprawnych pobieranego przez płatnika właściwe miejscowo w sprawie stwierdzenia nadpłaty są organy podatkowe właściwe miejscowo w sprawach tego podatku.

Prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa:

1) w przypadku gdy podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, po upływie 5 lat od dnia: - pobrania przez płatnika podatku nienależnie lub w wysokości większej od należnej, - uprawomocnienia się decyzji o uchyleniu lub zmianie decyzji, na podstawie której płatnik obliczył podatek;

2) w przypadkach gdy: 2.1. podatnicy: - w zeznaniach rocznych, deklaracjach podatku akcyzowego oraz deklaracjach o wpłatach z zysku za rok obrotowy wykazali zobowiązanie podatkowe nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacili zadeklarowany podatek albo wykazali nadpłatę w wysokości mniejszej od należnej, - w innych niż wymienione wyżej deklaracjach wykazali zobowiązanie podatkowe nienależne lub w wysokości większej od należnej i wpłacili zadeklarowany podatek; 2.2. płatnicy lub inkasenci: - w złożonej deklaracji wykazali oraz wpłacili podatek w wysokości większej od wysokości pobranego podatku, - w złożonej deklaracji wykazali oraz wpłacili podatek w wysokości większej od należnej, po upływie 5 lat od dnia złożenia deklaracji;

3) w przypadkach gdy: 3.1. podatnicy - nie będąc obowiązanymi do składania zeznania (deklaracji), dokonali wpłaty podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej; 3.2. płatnicy lub inkasenci - nie będąc obowiązanymi do składania deklaracji, wpłacili podatek w wysokości większej od należnej, po upływie 5 lat od dnia, w którym dokonano wpłaty podatku.

31. Odpowiedzialność podatnika za zobowiązania podatkowe

Podatnikiem, zgodnie z art. 7 ustawy - Ordynacja podatkowa, jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu. Ustawy podatkowe mogą ustanowić podatnikami również inne podmioty. Co do zasady, za zobowiązania podatkowe podatnik odpowiada całym swoim majątkiem.

W myśl art. 29 Ordynacji podatkowej w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonki. Pamiętać należy, że skutki prawne ograniczenia, zniesienia lub wyłączenia wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem:

1) zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej,
2) zniesienia wspólności majątkowej prawomocnym orzeczeniem sądu,
3) ustania wspólności majątkowej w przypadku ubezwłasnowolnienia małżonka,
 4) uprawomocnienia się orzeczenia sądu o separacji.

W niektórych przypadkach za zaległości podatkowe podatnika solidarnie z nim całym swoim majątkiem odpowiadają osoby trzecie. Członkowie rodziny podatnika prowadzącego działalność gospodarczą lub wykonującego wolny zawód solidarnie odpowiadają za zaległości podatkowe wynikające z tej działalności, a powstałe w okresie, w którym stale współpracowali z podatnikiem w wykonywaniu tej działalności, osiągając z niej korzyści.

Dotyczy to również małżonków, którzy zawarli umowę o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej, bądź których ustawowa wspólność majątkowa została zniesiona przez sąd. Odpowiedzialność ta nie dotyczy osób, które w okresie stałego współdziałania z podatnikiem były osobami, wobec których ciążył na nim obowiązek alimentacyjny, a ograniczona jest do wysokości uzyskanych korzyści.

W przypadku separacji za swoje zobowiązania podatkowe (nowe lub powstałe w okresie przed orzeczeniem separacji) małżonkowie odpowiadają bez ograniczeń całym swoim majątkiem, a za zobowiązania współmałżonka z okresu przed orzeczeniem separacji odpowiedzialność zaczyna być ograniczona jedynie do wysokości udziału we wspólnym majątku (z reguły będzie to 50 proc.). Zasady, o których tu mowa, dotyczą zobowiązań małżonka nie tylko będącego podatnikiem, lecz również płatnikiem lub inkasentem.

W przypadku dwóch ostatnich podmiotów odpowiedzialność dotyczy podatków (zaliczek) niepobranych oraz pobranych, a nie wpłaconych (po orzeczeniu separacji małżonek nie będzie odpowiadał za należności niepobrane). 32. Odpowiedzialność płatnika i inkasenta za zobowiązania podatkowe

Płatnik
Płatnikiem, zgodnie z art. 8 Ordynacji podatkowej, jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku (opłaty) i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. W sytuacji niewypełnienia tych obowiązków staje się on dłużnikiem zamiast podatnika.

Czynności płatnika są czynnościami techniczno-rachunkowymi. Płatnik dokonuje ich poza postępowaniem podatkowym. Realizacja tych czynności nie wszczyna postępowania podatkowego. Podmiot może stać się płatnikiem bez względu na to, czy w przepisach szczegółowych został nim nazwany.

Wystarczy, że szczególne przepisy podatkowe powierzą mu obliczenie i pobranie od podatnika podatku i wpłacenie go na właściwy rachunek. Odpowiedzialność płatników w zakresie obliczania i poboru podatków (opłat - np. opłaty skarbowej) regulują przepisy Ordynacji podatkowej. W zasadzie dla zaistnienia odpowiedzialności płatnika nie mają znaczenia przyczyny, które spowodowały, że właściwa kwota podatku (opłaty) nie wpłynęła w terminie na rachunek organu podatkowego.

Artykuł 30 § 1 wyraźnie wskazuje na odpowiedzialność płatnika w sytuacji niepobrania podatku (opłaty) lub niewpłacenia pobranego podatku (opłaty). Warto jednak zwrócić uwagę na art. 30 § 5 Ordynacji, zgodnie z którym nie stosuje się zasady odpowiedzialności płatnika, jeżeli odrębne przepisy tak stanowią albo opłata nie została pobrana z winy osoby zobowiązanej do jej uiszczenia. Odpowiedzialność ponosi wtedy osoba zobowiązana do uiszczenia opłaty, a nie płatnik.

Wniosek z tego, że zawsze w postępowaniu organ podatkowy ma obowiązek ustalić, czy nie powstała przesłanka odpowiedzialności podatnika. Stwierdzenie winy podatnika zwalnia płatnika z odpowiedzialności i powoduje wszczęcie postępowania wymiarowego wobec podatnika. Odpowiedzialność płatnika zostaje uchylona poprzez odpowiedzialność podatnika. Płatnik obowiązany jest obliczyć i pobrać podatek oraz wpłacić ten podatek w terminie płatności. Jeżeli tego nie uczyni, podatek ten staje się zaległością podatkową.

Wówczas płatnik obowiązany jest uiścić także odsetki za zwłokę. Interesujące jest to, że płatnik nie odpowiada za działania, których dokonał w wyniku zastosowania się do wykładni prawa podatkowego przeprowadzonej przez organ podatkowy. Gdyby nawet wykładnia ta okazała się błędna, uwalnia to płatnika od odpowiedzialności majątkowej za obliczenie oraz pobranie i odprowadzenie podatku (opłaty) zgodnie z tą wykładnią.

Na podstawie art. 31 Ordynacji osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, będące płatnikami obowiązane są wyznaczyć osoby, do których obowiązków należy obliczanie i pobieranie podatków (opłat) oraz terminowe wpłacanie organowi podatkowemu pobranych kwot, a także zgłosić właściwemu miejscowo organowi podatkowemu imiona, nazwiska i adresy tych osób.

Osoba taka wcale nie staje się płatnikiem pomimo wyznaczenia jej jako odpowiedzialnej za wykonywanie czynności związanych z poborem podatków (opłat). W dalszym ciągu płatnikiem pozostaje osoba prawna lub jednostka organizacyjna, na którą przepisy prawa podatkowego nakładają obowiązki odpowiadające funkcji płatnika. Płatnik, który nie wykonał obowiązków (określonych w Ordynacji) w zakresie ustalania należności podatkowych oraz ich poboru, odpowiada całym swoim majątkiem. Płatnik odpowiada za podatek niepobrany lub pobrany w kwocie niższej od należnej, a także za niewpłacenie w terminie pobranego podatku.

Inkasent
Inkasentem, zgodnie z art. 9 Ordynacji, jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana do pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu.

Inkasent jest swoistym pośrednikiem między podatnikiem, jako dłużnikiem, i organem podatkowym, jako wierzycielem. Występuje on wyłącznie na etapie realizacji zobowiązania podatkowego. Inkasent nie może być dłużnikiem podatkowym zamiast podatnika, ponieważ jego rola ogranicza się jedynie do wykonywania istniejącego już zobowiązania stosunku prawnego, w którym dłużnikiem jest podmiot obciążony obowiązkiem podatkowym, czyli podatnik.

Inkasent za niewykonanie obowiązków określonych Ordynacją odpowiada całym swoim majątkiem za podatek pobrany, lecz nie wpłacony. Jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że inkasent nie wpłacił pobranego podatku, wydaje decyzję o odpowiedzialności podatkowej inkasenta, w której określa wysokość należności z tytułu pobranego, lecz nie wpłaconego podatku.

WAŻNE
Komisja egzaminacyjna ds. doradztwa podatkowego - nowe pytania w lipcu

Kandydaci na doradców podatkowych poznają nowe pytania egzaminacyjne w lipcu - postanowiła Komisja egzaminacyjna ds. doradztwa podatkowego. Minister Finansów powołał Komisję do spraw doradztwa podatkowego.

Przewodniczącą nowej komisji została prof. Jolanta Iwin-Garzyńska. Komisja pod przewodnictwem Pani Profesor podjęła decyzję o opracowaniu nowych pytań na egzamin pisemny i ustny dla kandydatów na doradców podatkowych.

Powstały również zespoły, które będą pracowały nad pytaniami w konkretnych dziedzinach. Prawdopodobnie komisja przedstawi nowe pytania już w lipcu. Obecne zostały opracowane przez poprzedni skład komisji i uchwalone w lutym 2006 r. Prawdopodobnie będzie ok. 2 tys. pytań, z czego ok. 200 z rachunkowości.

Zmiana pytań egzaminacyjnych jest konieczna ze względu na nowelizacje większości ustaw podatkowych, które weszły w życie 1 stycznia 2007 r.



Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
Fiskus
WYBRANY NUMER: 9-10/2007
DATA WYDANIA: 0000-00-00

Komentarze

Mniejsze dochody z akcyzy do budżetu

Aktualności

Współodpowiedzialność za długi małżonków takűe przy rozdzielności majątkowej
Syndyk tylko z licencją
Wyższe kary za wykroczenia
E-deklaracje na podatek transportowy

VAT

Przychody biura rachunkowego a VAT
Dostawa towarów przez organy egzekucyjne
Europejskie regulacje VAT ignorują rozwój mediów cyfrowych

PIT

Bilansowe i podatkowe rozliczanie przychodów i kosztów w czasie
Dochody z tytułu udziału w zyskach związanych z likwidacją spółek kapitałowych

Opinie

Uprawnienia wywiadu skarbowego a ochrona konstytucyjnych praw jednostki

Procedury

Wstrzymanie wykonania decyzji w postępowaniu kasacyjnym przed NSA (cz. 2)
Kilka słów o mediacji w podatkach
Jak się poskarżyć na opieszały sąd i uzyskać odszkodowanie od Skarbu Państwa
Proces karnoskarbowy bez udziału sprawcy

Przestępstwa gospodarcze

Przestępstwo przekupstwa menedżerskiego - art. 296a k.k. (cz. 2)

Egzamin na doradcę podatkowego

Ordynacja podatkowa

Autorytety o...

Jedna "europejska" podstawa opodatkowania - projekt CCCTB

Sukcesja podatkowa

Prawa i obowiązki następców prawnych
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Rynek Turystyczny