zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Przestępstwo przekupstwa menedżerskiego - art. 296a k.k. (cz. 2)

Paweł Zaczek
aplikant prokuratorski

Przestępstwo łapownictwa gospodarczego ma miejsce nawet wówczas, gdy zamierzony cel wręczającego łapówkę nie został osiągnięty.

Znamiona Strony podmiotowej Korupcji Gospodarczej biernej

Strona podmiotowa przestępstwa z art. 296a § 1 k.k. obejmuje tylko postać umyślną (zamiar bezpośredni i ewentualny). Sprawca musi być świadom realizacji przez niego wszystkich znamion tego typu oraz wyrazić chęć na to lub mieć co najmniej świadomość możliwości wypełnienia znamion oraz godzić się na to, że jego zachowanie może mieć znamiona przestępstwa przekupstwa menedżerskiego.

Sprawca musi być świadom tego, iż przyjmuje korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę w zamian za zachowanie mogące wyrządzić jednostce szkodę majątkową albo za czyn nieuczciwej konkurencji lub za niedopuszczalną czynność preferencyjną na rzecz nabywcy lub odbiorcy towaru, usługi lub świadczenia.

Podmiot przestępstwa Korupcji Gospodarczej Czynnej (art. 296a § 2 k.k.)

"Łapownictwem gospodarczym czynnym" określonym w art. 296a § 2 k.k. będzie zachowanie polegające na udzieleniu albo obietnicy udzielenia korzyści majątkowej lub osobistej osobie, która pełni funkcję kierowniczą w jednostce organizacyjnej wykonującej działalność gospodarczą lub ma, z racji zajmowanego stanowiska lub pełnionej funkcji, istotny wpływ na podejmowanie decyzji związanych z działalnością takiej jednostki, w zamian za zachowanie mogące wyrządzić tej jednostce szkodę majątkową albo za czyn nieuczciwej konkurencji lub za niedopuszczalną czynność preferencyjną na rzecz nabywcy lub odbiorcy towaru, usługi lub świadczenia.

WAŻNE
Obietnica udzielenia łapówki polega na uczynieniu innej osobie dowolnej w formie obietnicy udzielenia korzyści majątkowej lub osobistej. Obietnica nie musi być precyzyjnie okreś-lona, a wystarczające jest uzewnętrznienie zamiaru udzielenia takiej korzyści. Ważne, aby z treści obietnicy wynikało bezspornie, że chodzi o rzeczywisty zamiar udzielenia łapówki w zamian za ekwiwalentne zachowanie okreś-lone w art. 296a § 1 k.k. Może być ona wyrażona w sposób bezpośredni przez słowne zaoferowanie lub w sposób dorozumiany, np. gestem (wyrok SN z 5 listopada 1997 r., V KKN 105/97, OSP 1998, nr 3).

Złożenie obietnicy udzielenia łapówki, w zamian za zachowanie opisane w art. 296a § 1 k.k., stanowi przestępstwo łapownictwa gospodarczego czynnego z art. 296a § 2 k.k., a nie tylko jego usiłowanie. Z dokonaniem tego przestępstwa mamy również do czynienia w sytuacji, gdy obietnica przyjęcia łapówki nie została przyjęta (wyrok SN z 7 listopada 1994 r., WR 186/94, OSNKW 1995 r., nr 3-4).

Znamiona Strony podmiotowej Korupcji Gospodarczej CZYNNEJ

Sprawcą przestępstwa tzw. przekupstwa gospodarczego czynnego (polegającego na wręczeniu łapówki - art. 296a § 2 k.k.) może być każda osoba fizyczna. Korzyść (o której mowa w art. 296a § 2 k.k.) nie musi być udzielona bezpośrednio osobie m.in. pełniącej funkcję kierowniczą w jednostce wykonującej działalność gospodarczą. Wynika to z art. 115 § 4 k.k. Może być wręczona np. małżonkowi osoby będącej prezesem zarządu spółki handlowej. W takiej sytuacji towarzyszy jej jednak oczekiwanie, że wywrze wpływ na osobę pełniącą funkcję kierowniczą w spółce prawa handlowego.

WAŻNE
Przestępstwo (określone w art. 296a § 2 k.k.) należy zaliczyć do kategorii przestępstw formalnych (bezskutkowych), które można popełnić wyłącznie przez działanie. Jest ono dokonane w chwili ukończenia czynności sprawczej, tj. udzielenia korzyści lub złożenia takiej obietnicy. W sytuacji gdy np. prezes zarządu spółki nie przyjmie oferowanej korzyści, mamy już do czynienia z przestępstwem przekupstwa gospodarczego.

Nie ma przy tym znaczenia, czy zamierzony przez dającego łapówkę cel wręczenia bezprawnej korzyści został osiągnięty. Przestępstwo przekupstwa gospodarczego może być popełnione tylko umyślnie, i to wyłącznie z zamiarem bezpośrednim (dolus directus)1.

Korupcja Gospodarcza a wypadek mniejszej wagi

Łapownictwo bierne i czynne może stanowić "wypadek mniejszej wagi", przewidziany w art. 296a § 3 k.k. Warunkiem uznania czynu za wypadek mniejszej wagi jest spełnienie znamienia typu podstawowego, określonego we wspomnianych przepisach.

Kryteria, które powinno się stosować dla uznania czynu za wypadek mniejszej wagi, to przede wszystkim ocena jego społecznej szkodliwości, która powinna być na tyle niska, aby uzasadniała wymierzenie kary według skali zagrożenia ustawowego przewidzianego w przepisie wyodrębniającym wypadek mniejszej wagi, oraz przedmiotowo-podmiotowe znamiona czynu z naciskiem na elementy, które są charakterystyczne dla danego rodzaju przestępstw2. Zgodnie z art. 296a § 3 k.k., w wypadku mniejszej wagi, sprawca czynu określonego w § 1 lub 2 podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

WARTO WIEDZIEĆ
Uznanie zachowania za wypadek mniejszej wagi nie może być uzależnione od osobowości sprawcy, jego opinii, poprzedniej karalności, zachowania się przed i po popełnieniu przestępstwa, a także od nagminności czynów tego rodzaju i innych okoliczności mających wpływ na wymiar kary, jednak leżących poza czynem (por. wyrok SN z 9 października 1996 r., V KKN 79/96, OSNKW 1997, nr 3-4, poz. 27).

Typ kwalifikowany przestępstwa Korupcji Gospodarczej

Znamieniem statuującym kwalifikowany typ gospodarczego przekupstwa biernego jest wysokość wyrządzonej szkody (art. 296a § 4 k.k.). Chodzi o szkodę wyrządzoną tej jednostce gospodarczej, w której sprawca pełni funkcję lub zajmuje stanowisko. Prima vista mogłoby się wydawać, że ten typ przestępstwa może być popełniony tylko w razie przyjęcia korzyści lub jej obietnicy w zamian za zachowanie mogące wyrządzić jednostce szkodę majątkową, ponieważ tylko do tego zachowania ustawa wprowadza warunek możliwości powstania szkody.

Wniosek taki jest złudny, gdyż szkoda majątkowa może być wyrządzona podmiotowi także w razie dopuszczenia się czynu stanowiącego nieuczciwą konkurencję, jak i w wypadku podjęcia czynności preferencyjnej na rzecz nabywcy lub odbiorcy towaru, usługi lub świadczenia3. Jeżeli sprawca pełniący funkcję kierowniczą w jednostce organizacyjnej wykonującej działalność gospodarczą lub mając, z racji zajmowanego stanowiska lub pełnionej funkcji, istotny wpływ na podejmowanie decyzji związanych z działalnością takiej jednostki, przyjmując korzyść majątkową lub osobistą, wyrządza tej jednostce znaczną szkodę majątkową, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Znaczną tzn. przekraczającą w chwili popełnienia czynu zabronionego dwustukrotną wysokość najniższego miesięcznego wynagrodzenia.

ZAGROŻENIE KARĄ ORAZ KLAUZULA BEZKARNOŚCI

Nie podlega w ogóle karze sprawca przestępstwa określonego w § 2 albo w § 3 w związku z § 2, jeżeli korzyść majątkowa lub osobista albo ich obietnica zostały przyjęte, a sprawca zawiadomił o tym fakcie organ powołany do ścigania przestępstw i ujawnił wszystkie istotne okoliczności przestępstwa, zanim organ ten o nim się dowiedział (art. 296a § 5 k.k.). Przestępstwo korupcji gospodarczej biernej określone w art. 296a § 1 k.k. jest występkiem zagrożonym karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Tej samej karze podlega, kto w wypadkach określonych w § 1 udziela albo obiecuje udzielić korzyści majątkowej lub osobistej (korupcja gospodarcza czynna). Ściganie przestępstwa przekupstwa menedżerskiego ze względu na wysoki stopień społecznej szkodliwości czynu oraz dobra prawne, w jakie godzi, odbywa się z oskarżenia publicznego i jest ścigane z urzędu.

Podstawa prawna
  • art. 296a § 1-5 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 ze zm.)


WAŻNE
Adres poszukiwanego nie zawsze za jego zgodą

Po spełnieniu określonych warunków poszukujący może uzyskać adres poszukiwanego nawet w przypadku braku jego zgody na takie udostępnienie - tak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Petent zwrócił się o podanie adresu córki, którą chciał uczynić w testamencie swoją spadkobierczynią. Poszukiwana nie wyraziła jednak zgody. Wydana decyzja była zatem odmowna, gdyż petent, zdaniem urzędu, nie miał w tej sprawie interesu prawnego, ale jedynie faktyczny.

Petent uważał, że ma jednak interes prawny, gdyż spadek zamierzał przekazać córce w zamian za pomoc materialną, a gdyby ona nie zgodziła się na takie polubowne rozwiązanie, zamierzał wystąpić do sądu o alimenty. Brak adresu córki, jego zdaniem, uniemożliwiał mu wystąpienie z takim roszczeniem. Sprawa trafiła do sądu, który uznał odmowę za uzasadnioną i oddalił skargę petenta. Sąd stwierdził, że testament może być sporządzony bez wskazania adresów spadkobierców. Zamiar załat-wienia ewentualnych świadczeń alimentacyjnych w drodze polubownej czy zapowiedź zwrócenia się do sądu o alimenty od córki też nie stwarzają interesu prawnego.

Gdyby jednak petent rzeczywiście wystąpił do sądu z takim roszczeniem, a sąd zobowiązał go do ustalenia adresu pozwanej córki, mógłby to już być interes prawny. Również sam sąd może przecież zwrócić się o takie dane. Sądy, prokuratura, policja, straż graniczna i miejska, służby celne mogą, jeżeli jest to niezbędne do realizacji ich ustawowych zadań, występować do Wydziału Udostępniania Informacji MSWiA o udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych, PESEL oraz z ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych.

Dane te mogą być także przekazywane różnym innym podmiotom, które wykażą swój interes prawny, bądź takim, które mają interes faktyczny. W tym ostatnim przypadku osoby te uzyskają pożądane informacje jedynie wtedy, gdy osoba poszukiwana wyrazi zgodę na takie udostępnienie (sygn. IV SA/Wa 470/07).


  1. J. Raglewski, Odpowiedzialność karna za korupcję gospodarczą (art. 296a k.k.), Pr. Spółek 2005/6/32 t. 7 i 8.
  2. J. Skorupka, Prawo Karne Gospodarcze", Lexis Nexis 2005 r., str. 83 - orzeczenia SN.
  3. R. Stefański, Przestępstwo korupcji gospodarczej (art. 296a k.k.), Prok. i Pr. 2004/3/50 t. 9.

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
Fiskus
WYBRANY NUMER: 9-10/2007
DATA WYDANIA: 0000-00-00

Komentarze

Mniejsze dochody z akcyzy do budżetu

Aktualności

Współodpowiedzialność za długi małżonków takűe przy rozdzielności majątkowej
Syndyk tylko z licencją
Wyższe kary za wykroczenia
E-deklaracje na podatek transportowy

VAT

Przychody biura rachunkowego a VAT
Dostawa towarów przez organy egzekucyjne
Europejskie regulacje VAT ignorują rozwój mediów cyfrowych

PIT

Bilansowe i podatkowe rozliczanie przychodów i kosztów w czasie
Dochody z tytułu udziału w zyskach związanych z likwidacją spółek kapitałowych

Opinie

Uprawnienia wywiadu skarbowego a ochrona konstytucyjnych praw jednostki

Procedury

Wstrzymanie wykonania decyzji w postępowaniu kasacyjnym przed NSA (cz. 2)
Kilka słów o mediacji w podatkach
Jak się poskarżyć na opieszały sąd i uzyskać odszkodowanie od Skarbu Państwa
Proces karnoskarbowy bez udziału sprawcy

Przestępstwa gospodarcze

Przestępstwo przekupstwa menedżerskiego - art. 296a k.k. (cz. 2)

Egzamin na doradcę podatkowego

Ordynacja podatkowa

Autorytety o...

Jedna "europejska" podstawa opodatkowania - projekt CCCTB

Sukcesja podatkowa

Prawa i obowiązki następców prawnych
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Hotelarz