zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Wystąpienie wspólnika ze spółki cywilnej

Wspólnik spółki cywilnej może wystąpić ze spółki z zachowaniem odpowiednich terminów lub z ważnych powodów. Ze względu na osobowy charakter tej spółki, wypowiedzenie umowy przez jednego ze wspólników może mieć daleko idące konsekwencje, z likwidacją spółki włącznie.

Poszczególnym wspólnikom spółki cywilnej może zależeć, aby zrezygnować z dalszej współpracy w tej formie, niekoniecznie kwestionując celowość dalszego funkcjonowania danej spółki (art. 874 k.c.), która może realizować swój cel gospodarczy z udziałem pozostałych wspólników, zainteresowanych kontynuowaniem w niezmienionej postaci dotychczasowej działalności. W takim przypadku możliwe są dwa rozwiązania: wypowiedzenie przez wspólnika udziału z zachowaniem odpowiednich terminów oraz wystąpienie ze spółki z ważnych powodów bez zachowania terminów wypowiedzenia (art. 69 kodeksu cywilnego; dalej: k.c.).

CZAS TRWANIA SPÓŁKI

Rezygnacja wspólnika z dalszego uczestniczenia w spółce cywilnej została w kodeksie cywilnym unormowana odmiennie, w zależności od tego, czy umowa spółki została zawarta na czas oznaczony, czy na czas nieoznaczony. Ustawodawca mniej rygorystycznie traktuje tę kwestię w przypadku, gdy jest to czas nieoznaczony.

Wiąże się to z zasadą, że nikt nie może być przymuszany do trwania w określonym układzie prawnym w nieskończoność. Artykuł 869 k.c. ma w pełni zastosowanie, gdy umowa spółki nic innego w kwestiach względnie uregulowanych ustawowo nie stanowi. Przepis ten ma więc znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy przy milczącej formule umowy spółki cywilnej zajdzie konieczność wycofania się jednego ze wspólników, który dzięki temu ma ustawową podstawę prawną do podjęcia określonych, legalnych działań, nie do zakwestionowania przez pozostałych wspólników.

WAŻNE
Jeżeli spółka cywilna została zawarta na czas nieoznaczony, wspólnik może wypowiedzieć swój udział w spółce na trzy miesiące naprzód na koniec roku obrachunkowego, a jeżeli ma ku temu ważny powód - może wystąpić w każdej chwili (ze skutkiem natychmiastowym), czyli bez zachowania okresu wypowiedzenia nawet wtedy, gdy spółka została zawarta na czas oznaczony (art. 869 k.c.).

Jeżeli więc wspólnik chce wypowiedzieć swój udział w 2007 r., powinien to uczynić przed końcem września tego roku ze skutkiem, który nastąpi z końcem 2007 r. (przy założeniu, że rok kalendarzowy jest jednocześnie rokiem obrachunkowym w tej spółce). W obydwóch przypadkach dla wypowiedzenia udziału konieczne jest zachowanie formy pisemnej w celach dowodowych, ponieważ wypowiedzenie udziału jest równoznaczne z rozwiązaniem stosunku spółki między wspólnikiem wypowiadającym a pozostałymi wspólnikami (art. 860 § 2 w zw. z art. 77 k.c.).

Jeśli umowa spółki zawarta jest na czas oznaczony, np. na dwa lata albo na czas zrealizowania określonej inwestycji, w razie braku szczegółowych ustaleń między wspólnikami w kwestii możliwości wycofania się przez nich z uzgodnionego wcześniej przedsięwzięcia, na podstawie art. 869 k.c. dopuszczalne będzie jedynie wypowiedzenie przez danego wspólnika z ważnych powodów swojego udziału bez zachowania terminów wypowiedzenia, gdyż art. 869 § 1, dotyczący wypowiedzenia udziału z co najmniej trzymiesięcznym wyprzedzeniem, wprost tego rodzaju spółek nie dotyczy.

Wynika z tego wniosek, że chcąc skorzystać z wariantu takiego "terminowego" wypowiedzenia, wspólnicy powinni je wyraźnie w umowie spółki przewidzieć. To z kolei należy uzależnić od indywidualnych okoliczności danego przypadku, np. znaczenia, jakie dla funkcjonowania każdej spółki zawartej na czas oznaczony ma osobisty w niej udział konkretnego wspólnika, który odgrywa dużą rolę w danej spółce ze względu na swoje osobiste przymioty. W interesie pozostałych wspólników leży więc, aby taki wspólnik nie miał możliwości zbyt swobodnego wycofania się z niej.

SKUTKI WYSTĄPIENIA WSPÓLNIKA

Skutki wypowiedzenia udziału w spółce cywilnej są zróżnicowane w zależności od tego, czy w efekcie konkretnego wypowiedzenia dochodzi do rozwiązania spółki, czy jedynie do wystąpienia z niej wspólnika dokonującego wypowiedzenia. W praktyce mamy do czynienia najczęściej z drugą możliwością.

Możliwość wystąpienie wspólnika ze spółki, z obowiązkiem odpowiedniego się z nim rozliczenia przez pozostałych wspólników, zamierzających kontynuować dotychczasową działalność w okrojonym składzie osobowym, przewiduje art. 871 k.c. W takim przypadku rozwiązanie spółki może nastąpić wyjątkowo, jeżeli po wystąpieniu jednego ze wspólników zadecydują o tym pozostali wspólnicy. Spółkę uważa się za przedłużoną na czas nieoznaczony również wtedy, gdy mimo istnienia przewidzianych w umowie powodów rozwiązania spółki trwa ona nadal za zgodą wszystkich wspólników. Wystąpienie jednego ze wspólników ze spółki cywilnej zawsze doprowadzi do jej rozwiązania, jeżeli była to spółka dwuosobowa (choć kodeks cywilny wprost takiej możliwości nie przewiduje).

Wynika to z faktu, że w przeciwieństwie np. do spółek z o.o., które mogą mieć charakter spółek jednoosobowych, spółki cywilne ze swojej istoty mają charakter umów wielostronnych, a minimalna liczba wspólników to dwie osoby. Jeśli zatem jedna z nich ze spółki wystąpi (niezależnie od tego, czy jest to wystąpienie z zachowaniem terminów wypowiedzenia, czy też bez zachowania tych terminów, ale z ważnych powodów), ma miejsce rozwiązanie dwuosobowej spółki cywilnej. To wiąże się z koniecznością przeprowadzenia likwidacji należącego do niej majątku (art. 875 k.c.).

WAŻNE
Jeżeli po wystąpieniu wspólnika pozostali wspólnicy decydują się prowadzić nadal działalność w tej formie, spółkę uważa się za przedłużoną na czas nieoznaczony (art. 873 k.c.).

Warto zasygnalizować praktyczne trudności, jakie mogą pojawić się w związku z kontrowersjami wobec interpretowania ustawowego pojęcia ważnych powodów, uprawniających wspólnika spółki cywilnej do wystąpienia z niej bez zachowania terminów wypowiedzenia. Problem polega na tym, iż kodeks cywilny pojęcia tego bliżej nie precyzuje, nadając mu tym samym charakter nieostrego zwrotu ustawowego.

Nie można także uznać za bezwzględnie wiążące ustaleń umownych w tym zakresie między wspólnikami, ponieważ utrzymywanie, że dany wspólnik nie może wystąpić ze spółki z, jego zdaniem, ważnego powodu, który nie był uwzględniony jako ważny w umowie, pozostawałoby w sprzeczności z gwarancyjnym, bezwzględnie obowiązującym postanowieniem art. 869 § 2 k.c.

Należy wobec tego przyjąć, że na tle interpretacji pojęcia "ważny powód" może dochodzić do sporów między wspólnikiem występującym a wspólnikami pozostającymi w spółce. To z kolei może doprowadzić do wystąpienia do sądu cywilnego o dokonanie wiążącej wykładni, czy zaistniałe okoliczności, na które powołuje się występujący ze spółki, stanowią ważny powód uzasadniający wystąpienie (na zasadzie powództwa ustalającego na podstawie art. 189 k.p.c.). n
Rafał Golat
radca prawny w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego

PODSTAWA PRAWNA
  • art. 77, art. 189, art. 860 § 2, art. 869, art. 871, art. 873-875 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.)
  • art. 189 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 ze zm.)

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Hotelarz