zamknij to okno
Portale internetowe Wydawcnictwa Trendy sp. z o.o. korzystają z ciasteczek COOKIES w celu poprawnego działania statystyk GOOGLE oraz BIZON MEDIA dostarczających reklamy. Jeśli nie zgadzają się Państwo na zostawianie ciasteczek przez GOOGLE ANALYTICS prosimy o wyłączenie obsługi ciasteczek w konfiguracji Państwa przeglądarki stron internetowych i dalszą wizytę na stronie.

MENU   START WYDAWCA REDAKCJA ARCHIWUM  
Szukaj

WYSZUKIWARKA



BAZY PRAWA
PRAWO KRAJOWE
PRAWO UE

Koszty szkolenia właściciela firmy i pracownika

Czy do kosztów uzyskania przychodów można zaliczyć wydatki na szkolenie właściciela firmy oraz jego pracowników?
 
Można, ale pod warunkiem wykazania ich związku z prowadzoną działalnością.
 
Zgodnie z art. 17 kodeksu pracy pracodawca ma obowiązek ułatwiać pracownikom podnoszenie kwalifikacji zawodowych. Zasada ta znajduje często odzwierciedlenie w praktyce, gdyż pracodawcy chętnie finansują pracownikom koszty udziału w szkoleniach, konferencjach czy też naukę na studiach. Sami też intensywnie się dokształcają, zdając sobie sprawę, iż w obecnych warunkach rynkowych inwestowanie w wiedzę jest inwestowaniem w firmę. W praktyce zdarza się jednak, że organy podatkowe kwestionują zasadność zaliczania poniesionych z tego tytułu wydatków do kosztów uzyskania przychodów. O powadze sytuacji świadczy nie zawsze korzystne dla podatników orzecznictwo sądowe.
 
Koszt funkcjonowania firmy
Do uznania danego wydatku za koszt uzyskania przychodu nie jest konieczne w każdym przypadku wykazanie bezpośredniego związku między nim a przychodem. Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych regulujące zagadnienie kosztów uzyskania przychodów zaliczają do nich również koszty pozostające jedynie w pośrednim związku z osiąganymi przychodami. Kosztem uzyskania przychodów są wszelkie wydatki poniesione w celu uzyskania przychodów, w tym również w celu zachowania i zabezpieczenia źródła przychodów, tak aby to źródło przynosiło przychody także w przyszłości (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 marca 1997 r. – sygn. akt SA/Łd 1243/96). W takim ujęciu kosztami tymi będą zarówno koszty pozostające w bezpośrednim związku z uzyskanymi przychodami, jak i pozostające w związku pośrednim, jeżeli zostanie wykazane, że zostały poniesione w sposób racjonalny w celu uzyskania przychodów (w tym dla zagwarantowania funkcjonowania źródła przychodów), nawet gdyby – z obiektywnych powodów – przychód nie został osiągnięty.
Takimi wydatkami będą właśnie koszty podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Niewątpliwie trudno jest wykazać bezpośredni związek między wydatkami ponoszonymi na edukację a konkretnym przychodem. Skutki działań podatnika można bowiem ocenić dopiero po pewnym czasie. Podniesienie kwalifikacji zawodowych wpłynie jednak na jakość i zakres oferowanych przez podatnika usług, a co za tym idzie – na konkurencyjność jego firmy.
Powyższe stanowisko potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 maja 1998 r. (sygn. akt SA/Sz 1354/97), w którym czytamy: „Podnoszenie kwalifikacji pracowniczych ma wpływ na osiąganie przez firmę przychodów i powinno być zakwalifikowane jako koszt uzyskania przychodu, choć taki wydatek trudno wiązać z konkretnym przychodem. Jest to koszt ogólny działalności firmy, podobnie jak płace pracowników i inne tego typu koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa”.
 
Trzeba wykazać związek z działalnością
Nie ulega jednak wątpliwości, iż podatnik musi umieć wykazać, że poniesione przez niego wydatki wiążą się z działalnością i mogą wpłynąć na osiągnięcie przychodu. Przede wszystkim tematyka szkoleń musi być związana z zakresem i charakterem działalności. Jeśli nie odpowiada profilowi działalności podatnika, musi on przedstawić racjonalne argumenty za tym, iż nabyte umiejętności pozwolą mu sprawniej i efektywniej prowadzić przedsiębiorstwo.
 
                   PRZYKŁAD
Pan Kowalski prowadzi firmę handlową. W marcu br. uczestniczył w kursie asertywności. Wydatki poniesione na opłacenie kursu zaliczył do kosztów uzyskania przychodów. W trakcie kontroli podatkowej zostało to zakwestionowane, gdyż pracownicy urzędu skarbowego uznali, że tematyka kursu nie wiąże się w żaden sposób z prowadzoną przez pana Kowalskiego działalnością. Pan Kowalski przedstawił jednak szczegółowy harmonogram zajęć, z którego wynikało, iż w ramach kursu odbyły się m.in. warsztaty poświęcone negocjacjom handlowym. Nabyte w ich trakcie umiejętności niewątpliwie przydadzą się panu Kowalskiemu podczas negocjowania z kontrahentami treści umów handlowych. Jest więc podstawa do zaliczenia poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów.
 
                   PRZYKŁAD
Pani Jankowska, będąca właścicielką biura rachunkowego, posiada uprawnienia do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych. W marcu br. podjęła studia dla kandydatów na biegłych rewidentów. Uzyskanie zawodu biegłego rewidenta daje niewątpliwie większe możliwości niż świadczenie usług na podstawie świadectwa stwierdzającego kwalifikacje do prowadzenia ksiąg rachunkowych. Jak bowiem stanowi ustawa z 13 października 1994 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie (j.t. Dz.U. z 2001 r. Nr 31, poz. 359 ze zm.), mają oni prawo – oprócz badania sprawozdań finansowych – m.in. do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych i podatkowych, sporządzania przeglądów sprawozdań finansowych, ekspertyz i opinii ekonomiczno-finansowych, doradztwa podatkowego, prowadzenia postępowania likwidacyjnego i upadłościowego. A zatem uzyskanie uprawnień biegłego rewidenta niewątpliwie zwiększy zakres oferowanych usług i – tym samym – konkurencyjność firmy.
 
Warto przytoczyć fragment pisma Ministerstwa Finansów z 10 października 1995 r. (nr PO 2/8-01504/95), w którym czytamy: „Wydatki na kurs dla kandydatów na biegłych rewidentów ponoszone przez osoby prowadzące działalność gospodarczą w zakresie usług doradczo-rachunkowych wiążą się bezpośrednio z uzyskaniem przychodu z tej działalności, a nie zostały wymienione w art. 23 ustawy. Tym samym stanowią koszty uzyskania przychodów w rozumieniu powołanej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych”.
 
Niekorzystne orzecznictwo
Niestety, mimo racjonalnych argumentów przemawiających za zaliczeniem poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów, sądy nie zawsze stają po stronie podatników. Przykładowo, bardzo surowe stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 października 1997 r. (sygn. akt 797/96), w którym czytamy: „(...) generalnie szkolenie (bo taki był profil imprezy w Szwajcarii) jest dla właściciela firmy inwestowaniem w siebie. Aby cenę szkolenia zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu istnieć musi bezpośrednie przełożenie zdobytych umiejętności na powstanie przychodu. Przykładowo tego rodzaju związek przyczynowy zachodzi wówczas, gdy rzemieślnik ukończy kurs pozwalający mu obsługiwać maszynę zastępującą pracę ręczną i wielokrotnie zwiększającą produkcję. Skarżąca nie wskazała na istnienie związku przyczynowego pomiędzy zdobytymi umiejętnościami a powstaniem przychodu. Nie można wydatku tego uznać za celowy, jeżeli miał on służyć – jak deklaruje skarżąca – »nawiązywaniu kontaktów handlowych«. Skutek tak potraktowany być musi jako uboczny dla szkoleniowego charakteru wyjazdu do Szwajcarii. Ten rodzaj uzasadnienia nie wskazuje, na jakie konkretne przychody wpływ miał ten wydatek. Skala powyższego wydatku (132 041 728 zł przed denominacją) pozostaje w rażącej dysproporcji do deklarowanego w roku podatkowym dochodu (326 662 100 zł). W związku z powyższym wydatku tego nie można uznać za celowy z punktu widzenia osiąganego przychodu. Związek przyczynowy pomiędzy wydatkiem a przychodem, na jaki wskazuje skarżąca, mógłby uzasadniać uznanie za koszty uzyskania przychodu każdego wyjazdu zagranicznego współwłaściciela spółki”.
 
Z kolei w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 marca 2000 r. (sygn. akt SA/Sz 59/99) stwierdzono: „Wydatek na kurs prawa jazdy kierownika działu handlowego również nie ma wyraźnego, bezpośredniego związku z przychodami firmy i z charakterem pracy tego pracownika. Posiadanie prawa jazdy typu B jest sprawą osobistą takiego pracownika i nie obciąża kosztów działalności pracodawcy”.
 
Warto też zwrócić uwagę, że w wyroku z 29 stycznia 1999 r. (sygn. akt I SA/Gd 632/97) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż takie okoliczności sprawy, jak brak konkretnej tematyki przeprowadzonych szkoleń, brak jakichkolwiek materiałów związanych z poruszanymi w trakcie tych szkoleń zagadnieniami oraz fakt, że ich uczestnicy nie mogli podać ani miejsca, ani daty, dawały organom podatkowym w pełni uzasadnioną podstawę do przyjęcia, że między wydatkami a uzyskanym przychodem nie ma związku przyczynowego.
 
Koszt czy ulga
Ponieważ do końca 2003 r. w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych funkcjonowała ulga na dokształcanie i doskonalenie zawodowe, niekiedy zdarzało się, iż organy podatkowe uważały, że wydatki na szkolenie przedsiębiorcy powinny być rozliczone w jej ramach. Stanowisko takie jest – zdaniem autora – bezpodstawne, gdyż żaden z przepisów nie zabrania podatnikom zaliczenia danego wydatku do kosztów z tego powodu, że z podobnego tytułu istnieje ulga podatkowa. Nie można jednak pominąć wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 czerwca 1999 r. (sygn. akt III SA 7445/98), w którym stwierdzono: „Naczelny Sąd Administracyjny w całej rozciągłości podziela wywody skarżących o przydatności wiedzy z zakresu prawa podatkowego przy wykonywaniu zawodu notariusza. Ta właśnie przydatność nakazuje uznać ukończenie kursu dla doradców podatkowych za dokształcanie zawodowe podatnika. Skoro jednak ustawodawca przewidział specjalną ulgę podatkową na ten cel (art. 26 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) i obwarował ją limitem tego rodzaju wydatków, to obejściem prawa jest próba rozliczenia wydatków na doskonalenie zawodowe w wysokości większej od ustalonego limitu jako kosztów uzyskania przychodu”.
Wydaje się, że zarzut obejścia prawa postawiony przez sąd jest tutaj mocno przesadzony. Jednak od 1 stycznia 2004 r. ulga na dokształcanie i doskonalenie zawodowe już nie obowiązuje, nie ma więc podstaw, aby takie zarzuty nadal formułować.
 
Podsumowanie
Zdaniem autora na pytanie: czy wydatki na szkolenie można zaliczyć do kosztów? – należy odpowiedzieć twierdząco. Trzeba jednak mieć świadomość, że organy podatkowe będą sprawdzać, czy szkolenia faktycznie mogły być przydatne dla firmy i czy miały związek z osiąganym przez nią przychodem. n
Przemysław Wojtasik
Autor jest doradcą podatkowym

Treść artykułu dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie opublikowania go w piśmie.
S2pXSLTransformator::missingFileError :: Plik z szablonem XSL /htdocs/e-podatnik.pl/epodatnik/xml/spisy_tresci_czasopism/doradca_podatnika/633.xml NIE ISTNIEJE !!!
Hotelarz    Rynek Turystyczny     Restauracja    Polski Jubiler
Wydawnictwo TRENDY | Polskie Wydawnictwa Specjalistyczne ProMedia



Zapoznaj się z naszym portalem pisma branżowego Polski Jubiler